Trong bối cảnh hạ tầng logistics Việt Nam đang ngày càng hoàn thiện, các cảng cạn (ICD) đóng vai trò là "cánh tay nối dài" của cảng biển, giúp tối ưu hóa quy trình vận tải và giảm tải cho hệ thống cảng chính. Tuy nhiên, để đảm bảo hoạt động khai thác diễn ra an toàn, đúng quy hoạch và đáp ứng các yêu cầu về an ninh quốc gia, Chính phủ đã ban hành những quy định nghiêm ngặt về việc tạm dừng hoặc đóng cửa các cơ sở này.

Theo quy định mới nhất tại Nghị định 106/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 15/05/2026), có 05 trường hợp cụ thể mà một cảng cạn có thể phải tạm dừng hoạt động hoặc bị đóng cửa vĩnh viễn. Việc nắm rõ các quy định này không chỉ giúp doanh nghiệp chủ động trong kế hoạch kinh doanh mà còn đảm bảo tính thượng tôn pháp luật trong hoạt động hàng hải.

Tạm dừng hoạt động cảng cạn: Khi nào là cần thiết?

Việc tạm dừng hoạt động thường mang tính chất tạm thời và nhằm mục đích duy trì chất lượng hạ tầng hoặc thực hiện các yêu cầu pháp lý phát sinh. Cụ thể, theo khoản 1 Điều 14 Nghị định 106/2026/NĐ-CP, cảng cạn sẽ tạm dừng hoạt động trong các trường hợp sau:

• Phục vụ bảo dưỡng, sửa chữa: Đây là hoạt động định kỳ hoặc đột xuất nhằm đảm bảo các trang thiết bị, cầu cảng, bãi chứa container luôn trong tình trạng vận hành tốt nhất, tránh các sự cố kỹ thuật gây thiệt hại cho hàng hóa.
• Thực hiện các yêu cầu khác: Các yêu cầu này phải dựa trên quy định của pháp luật hiện hành, ví dụ như yêu cầu từ cơ quan thanh tra, kiểm tra hoặc các tình huống khẩn cấp khác.

3 kịch bản dẫn đến việc đóng cửa cảng cạn vĩnh viễn

Khác với tạm dừng, việc đóng cảng cạn mang tính chất chấm dứt hoạt động khai thác tại địa điểm đó. Khoản 2 Điều 14 Nghị định 106/2026/NĐ-CP quy định rõ 03 nhóm nguyên nhân chính:

1. Vì lý do quốc phòng, an ninh

Đây là ưu tiên hàng đầu của Nhà nước. Trong trường hợp vị trí cảng cạn cần được thu hồi hoặc chuyển đổi mục đích để phục vụ các nhiệm vụ chiến lược về bảo vệ Tổ quốc, cơ quan có thẩm quyền sẽ ra quyết định đóng cảng.

2. Nguy cơ mất an toàn và sự cố công trình

Nếu việc tiếp tục khai thác cảng cạn được xác định là có nguy cơ gây mất an toàn nghiêm trọng, đe dọa đến tính mạng con người, gây sự cố cho các công trình lân cận hoặc gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, cảng sẽ bị buộc phải đóng cửa để ngăn chặn hậu quả xấu.

3. Chấm dứt dự án đầu tư hoặc doanh nghiệp không còn nhu cầu

Trường hợp này xuất phát từ phía chủ đầu tư hoặc cơ quan quản lý đầu tư. Khi dự án đầu tư cảng cạn bị chấm dứt theo quyết định của Cơ quan đăng ký đầu tư, hoặc đơn giản là doanh nghiệp khai thác không còn nhu cầu tiếp tục hoạt động tại vị trí đó, thủ tục đóng cảng sẽ được tiến hành.

Trích dẫn nguyên văn Điều 14 Nghị định 106/2026/NĐ-CP:

1. Tạm dừng hoạt động của cảng cạn được thực hiện trong trường hợp phục vụ việc bảo dưỡng, sửa chữa cảng cạn hoặc thực hiện các yêu cầu khác theo quy định của pháp luật.

2. Đóng cảng cạn được thực hiện trong trường hợp:

a) Vì lý do bảo đảm quốc phòng, an ninh;

b) Việc khai thác cảng cạn có nguy cơ gây mất an toàn, gây sự cố công trình ảnh hưởng đến an toàn của người sử dụng, an toàn của công trình lân cận, môi trường và của cộng đồng;

c) Dự án đầu tư cảng cạn chấm dứt theo Quyết định của Cơ quan đăng ký đầu tư hoặc chủ đầu tư, doanh nghiệp khai thác cảng cạn không có nhu cầu tiếp tục khai thác cảng cạn.

Lời khuyên cho các doanh nghiệp khai thác cảng cạn

Với việc Nghị định 106/2026/NĐ-CP sắp đi vào thực tế, các doanh nghiệp cần chủ động rà soát lại quy trình vận hành, đảm bảo các tiêu chuẩn về an toàn kỹ thuật và môi trường. Việc duy trì hồ sơ bảo dưỡng định kỳ và tuân thủ các quy định về an ninh sẽ giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro pháp lý dẫn đến việc bị tạm dừng hoặc đóng cửa ngoài ý muốn.