Từ thiện vốn là một nghĩa cử cao đẹp, thể hiện tinh thần tương thân tương ái của dân tộc. Tuy nhiên, thời gian qua, không ít cá nhân, tổ chức đã lợi dụng danh nghĩa này để trục lợi, gây bức xúc trong dư luận. Để chấn chỉnh tình trạng này, Chính phủ đã ban hành Nghị định 136/2024/NĐ-CP với những quy định vô cùng khắt khe về việc xử lý vi phạm.

Lợi dụng danh nghĩa quỹ từ thiện: Có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự

Một trong những điểm đáng chú ý nhất tại khoản 19 Điều 1 Nghị định 136/2024/NĐ-CP là việc bổ sung Điều 44a vào Nghị định 93/2019/NĐ-CP về xử lý vi phạm. Theo đó, các hành vi vi phạm về thành lập quỹ, lợi dụng danh nghĩa quỹ để tổ chức hoạt động trái pháp luật sẽ bị xử lý nghiêm minh.

"Người nào vi phạm về việc thành lập quỹ, lợi dụng danh nghĩa quỹ để tổ chức, hoạt động trái pháp luật; lợi dụng chức vụ, quyền hạn để thành lập quỹ và quản lý tổ chức, hoạt động của quỹ trái với quy định của Nghị định này thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật."

Quy định này cho thấy sự quyết liệt của Nhà nước trong việc loại bỏ những "con sâu làm rầu nồi canh" trong hoạt động thiện nguyện. Không chỉ dừng lại ở việc xử phạt hành chính, những trường hợp vi phạm nghiêm trọng hoàn toàn có thể phải đối mặt với án tù.

Trách nhiệm bồi thường thiệt hại vật chất

Bên cạnh các chế tài về hành chính và hình sự, Nghị định 136/2024/NĐ-CP cũng nhấn mạnh trách nhiệm dân sự. Trường hợp hành vi vi phạm gây thiệt hại về vật chất cho các tổ chức, cá nhân khác thì người vi phạm bắt buộc phải bồi thường theo quy định của pháp luật dân sự hiện hành.

Thay đổi quan trọng về mục đích và hồ sơ hoạt động quỹ

Nghị định mới cũng làm rõ mục đích của các quỹ xã hội, quỹ từ thiện là không vì mục tiêu lợi nhuận. Các quỹ này phải tập trung vào việc hỗ trợ phát triển văn hóa, giáo dục, y tế, thể thao, khoa học, công nghệ, nông nghiệp, nông thôn, bảo vệ môi trường và các mục đích nhân đạo, cộng đồng khác.

Ngoài ra, quy định về hồ sơ mở rộng phạm vi hoạt động của quỹ cũng được chuẩn hóa, bao gồm:

• Đơn đề nghị mở rộng phạm vi hoạt động theo mẫu quy định.
• Dự thảo điều lệ quỹ đã được sửa đổi, bổ sung.
• Văn bản của Ban sáng lập hoặc Nghị quyết của Hội đồng quản lý quỹ.
• Các tài liệu chứng minh tài sản đóng góp bổ sung (nếu có).

Việc nắm vững các quy định tại Nghị định 136/2024/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 10/12/2024) là vô cùng cần thiết đối với các tổ chức, cá nhân đang và có ý định tham gia vào hoạt động quản lý quỹ từ thiện, nhằm đảm bảo mọi hoạt động đều diễn ra minh bạch và đúng pháp luật.