Trong nỗ lực hiện đại hóa quản lý thuế và thúc đẩy nền kinh tế số, các quy định về chứng từ thanh toán đang ngày càng được siết chặt. Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất đối với cộng đồng doanh nghiệp hiện nay chính là ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt đối với các giao dịch trả chậm, trả góp.

Quy định mới về thanh toán trả góp từ 5 triệu đồng

Theo quy định tại khoản 2 Điều 14 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024, việc khấu trừ thuế giá trị gia tăng (GTGT) đầu vào đòi hỏi doanh nghiệp phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với hàng hóa, dịch vụ mua vào, trừ các trường hợp có giá trị thấp theo quy định của Chính phủ.

Cụ thể hóa nội dung này, Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP đã đưa ra hướng dẫn chi tiết đối với các giao dịch trả chậm, trả góp. Theo đó, đối với hàng hóa, dịch vụ có giá trị từ 05 triệu đồng trở lên, doanh nghiệp bắt buộc phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt mới đủ điều kiện để được khấu trừ thuế GTGT đầu vào.

"Đối với thanh toán trả chậm, trả góp hàng hóa, dịch vụ có giá trị từ 05 triệu đồng trở lên, trường hợp đến thời điểm thanh toán theo hợp đồng, phụ lục hợp đồng, cơ sở kinh doanh không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt thì cơ sở kinh doanh phải kê khai, điều chỉnh giảm số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ đối với phần giá trị hàng hóa, dịch vụ không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt..."

Xử lý thế nào khi chưa có chứng từ thanh toán đúng hạn?

Thực tế kinh doanh thường phát sinh các tình huống doanh nghiệp chưa kịp thanh toán hoặc thanh toán chậm so với kế hoạch trong hợp đồng. Trong trường hợp này, pháp luật quy định rất rõ về nghĩa vụ kê khai điều chỉnh:

• Kê khai giảm: Nếu đến hạn thanh toán theo hợp đồng mà doanh nghiệp chưa có chứng từ thanh toán qua ngân hàng, doanh nghiệp phải tự giác kê khai giảm số thuế GTGT đã khấu trừ tương ứng vào kỳ tính thuế phát sinh nghĩa vụ thanh toán.
• Khấu trừ lại: Sau khi đã kê khai giảm, nếu sau đó doanh nghiệp thực hiện thanh toán và có đầy đủ chứng từ không dùng tiền mặt, doanh nghiệp hoàn toàn có quyền thực hiện kê khai khấu trừ lại đối với phần giá trị đó theo quy định tại Điều 25 Nghị định 181/2025/NĐ-CP.

Điều kiện hoàn thuế GTGT và hệ thống công nghệ thông tin mới

Bên cạnh việc khấu trừ, điều kiện hoàn thuế GTGT cũng được quy định chặt chẽ hơn tại khoản 3 Điều 37 Nghị định 181/2025/NĐ-CP. Để hỗ trợ doanh nghiệp và tăng cường giám sát, cơ quan Thuế đang tích cực nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin.

Hệ thống mới sẽ hỗ trợ xác định chính xác việc người bán đã kê khai, nộp thuế GTGT và tình trạng nợ thuế, từ đó đẩy nhanh quá trình giải quyết hồ sơ hoàn thuế điện tử. Các quy định chuyển tiếp tại khoản 3 Điều 39 Nghị định 181/2025/NĐ-CP cũng đảm bảo tính liên tục và quyền lợi cho các doanh nghiệp đang trong quá trình thực hiện các giao dịch dở dang.

Việc nắm vững các quy định tại Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 và Nghị định 181/2025/NĐ-CP là vô cùng quan trọng để doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí thuế và tránh các rủi ro pháp lý không đáng có trong kỳ quyết toán cuối năm.