Tiêm chủng phòng bệnh từ lâu đã được xác định là chính sách trung tâm trong các hoạt động y tế công cộng tại Việt Nam. Tuy nhiên, trước những diễn biến phức tạp của các loại dịch bệnh, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị 28/CT-TTg ngày 29/11/2019 nhằm chấn chỉnh và tăng cường hiệu quả của công tác này.

Nhìn lại thành tựu 30 năm và những rào cản mới

Trong hơn ba thập kỷ qua, Chương trình tiêm chủng mở rộng tại nước ta đã đạt được những cột mốc lịch sử: bảo vệ thành công thành tựu thanh toán bệnh bại liệt từ năm 2000 và loại trừ uốn ván sơ sinh từ năm 2005. Việt Nam cũng tự hào là một trong số ít quốc gia có khả năng tự sản xuất vắc xin, đáp ứng cơ bản nhu cầu trong nước.

Tuy nhiên, bối cảnh hiện tại đang đặt ra những áp lực chưa từng có. Thủ tướng đã chỉ rõ 4 vấn đề nan giải cần phải giải quyết ngay lập tức:

1. Năng lực sản xuất vắc xin nội địa chưa theo kịp nhu cầu

Mặc dù chúng ta có thể sản xuất vắc xin, nhưng phần lớn vẫn là vắc xin đơn giá. Việc nghiên cứu và sản xuất các loại vắc xin phối hợp (phòng nhiều bệnh trong một mũi tiêm) và vắc xin thế hệ mới còn rất hạn chế. Điều này dẫn đến tình trạng phụ thuộc quá lớn vào nguồn cung từ nước ngoài, trong khi nhu cầu của người dân đối với các loại vắc xin tích hợp ngày càng tăng cao.

Cán bộ y tế thực hiện quy trình tiêm chủng an toàn cho trẻ em (ảnh minh họa)

2. Cơ sở vật chất xuống cấp và thiếu hụt nhân lực

Hệ thống dây chuyền lạnh bảo quản vắc xin tại nhiều địa phương, sau thời gian dài vận hành, đã bắt đầu xuống cấp nghiêm trọng. Tại một số điểm tiêm chủng cơ sở, trang thiết bị không còn đáp ứng đủ các điều kiện khắt khe về bảo quản. Bên cạnh đó, đội ngũ cán bộ chuyên trách tiêm chủng không chỉ thiếu về số lượng mà còn thường xuyên thay đổi, gây khó khăn cho việc duy trì tính chuyên nghiệp và ổn định.

3. Nỗi lo từ các tai biến sau tiêm chủng

Một vấn đề nhức nhối được Thủ tướng nhấn mạnh là việc điều tra, kết luận và thông tin về các trường hợp tai biến nặng sau tiêm chủng đôi khi còn chậm trễ. Sự thiếu minh bạch hoặc chậm thông tin đã vô tình tạo ra tâm lý lo lắng, bức xúc trong dư luận. Điều này không chỉ gây áp lực cho cán bộ y tế mà còn trực tiếp làm sụt giảm tỷ lệ tiêm chủng trong cộng đồng.

"Một số trường hợp tai biến nặng sau tiêm chủng chưa được điều tra, kết luận và thông tin kịp thời, đầy đủ đã gây lo lắng cho cộng đồng, bức xúc trong dư luận, tăng thêm áp lực cho cán bộ tiêm chủng, có thể ảnh hưởng tiêu cực đến tỷ lệ tiêm chủng..."

4. Hiệu quả tuyên truyền chưa đạt kỳ vọng

Công tác vận động, giải thích cho người dân về lợi ích của tiêm chủng vẫn còn mang tính hình thức, chưa thực sự chạm đến nhận thức của mọi tầng lớp nhân dân. Nhiều bậc phụ huynh vẫn còn mơ hồ về lịch tiêm chủng hoặc lo sợ thái quá trước các phản ứng thông thường của vắc xin.

Giải pháp quyết liệt từ người đứng đầu Chính phủ

Để khắc phục các tồn tại trên, Thủ tướng yêu cầu Bộ Y tế phải chủ trì, bảo đảm đủ nguồn cung vắc xin và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý tiêm chủng trên toàn quốc. Đặc biệt, cần xây dựng lộ trình bổ sung các loại vắc xin mới vào Chương trình tiêm chủng mở rộng theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

Bên cạnh đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo có trách nhiệm chỉ đạo các trường học kiểm tra tình trạng tiêm chủng của trẻ trước khi nhập học. Đây được xem là một "màng lọc" quan trọng để đảm bảo không trẻ em nào bị bỏ sót trong chiến dịch bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Việc thực hiện nghiêm túc các nội dung tại Chỉ thị 28/CT-TTg không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội, vì một thế hệ tương lai khỏe mạnh và không dịch bệnh.