An toàn công trình không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là yếu tố then chốt bảo vệ tính mạng và tài sản của người dân. Nhằm chuẩn hóa quy trình kiểm định, Bộ Xây dựng đã ban hành Thông tư 14/2024/TT-BXD, thiết lập một "hàng rào kỹ thuật" mới với 2 cấp độ đánh giá an toàn kết cấu công trình trong quá trình khai thác, sử dụng.

Cấp độ 1: Kiểm tra trực quan - "Bắt bệnh" từ hiện trạng thực tế

Theo quy định tại Điều 8 Thông tư 14/2024/TT-BXD, cấp độ 1 tập trung vào việc quan sát và đánh giá sơ khởi các dấu hiệu bất thường. Đây là bước đi đầu tiên nhưng vô cùng quan trọng để xác định liệu công trình có đang tiềm ẩn nguy cơ hay không.

Nội dung kiểm tra trực quan bao gồm:

• Kiểm tra hiện trạng kết cấu: Nhằm phát hiện các vết nứt, độ võng, biến dạng hoặc các dấu hiệu suy thoái vật liệu như gỉ sét cốt thép, phong hóa bê tông.
• Kiểm tra tải trọng: Đối chiếu tải trọng thực tế, công năng sử dụng hiện tại so với hồ sơ thiết kế ban đầu. Việc tự ý thay đổi công năng (ví dụ từ nhà ở sang kho chứa hàng nặng) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mất an toàn.
• Đánh giá tác động cải tạo: Xem xét các đợt sửa chữa, cơi nới trước đó có làm ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng chịu lực của hệ thống khung cột hay không.

Nếu kết quả kiểm tra trực quan cho thấy có dấu hiệu nguy hiểm, tổ chức đánh giá bắt buộc phải kiến nghị biện pháp xử lý ngay lập tức hoặc chuyển sang đánh giá cấp độ 2.

Cấp độ 2: Đánh giá sơ bộ và chi tiết - Phân tích chuyên sâu bằng kỹ thuật

Khi các dấu hiệu ở cấp độ 1 không đủ để đưa ra kết luận cuối cùng, quy trình sẽ chuyển sang Điều 9 Thông tư 14/2024/TT-BXD với các yêu cầu kỹ thuật khắt khe hơn.

Đánh giá sơ bộ

Ở giai đoạn này, các chuyên gia sẽ xác định mức độ nghiêm trọng của các hư hỏng. Mục tiêu là phân loại xem công trình vẫn đủ điều kiện sử dụng bình thường hay cần phải hạn chế tải trọng, thậm chí là đình chỉ sử dụng để đảm bảo an toàn.

Đánh giá chi tiết

Đây là bước kiểm định chuyên sâu nhất, bao gồm một loạt các hoạt động kỹ thuật phức tạp:

• Khảo sát chi tiết kết cấu và xác định đặc trưng vật liệu (thử mẫu bê tông, kiểm tra cường độ thép).
• Khảo sát địa chất công trình để xem xét sự ổn định của nền móng.
• Phân tích mô hình kết cấu trên máy tính để kiểm tra khả năng chịu lực dưới tác động của tải trọng thực tế.
• Lập báo cáo kết quả đánh giá an toàn công trình với các kết luận và kiến nghị cụ thể.

Quy định mới tại Thông tư 14/2024/TT-BXD chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 19/02/2025. Các chủ sở hữu, đơn vị quản lý vận hành công trình cần chủ động nắm bắt để thực hiện đúng trách nhiệm bảo trì và đánh giá an toàn định kỳ.

Việc tuân thủ lộ trình đánh giá 2 cấp độ này không chỉ giúp kéo dài tuổi thọ công trình mà còn là cơ sở pháp lý quan trọng để xác định trách nhiệm khi có sự cố xảy ra. Đừng để "mất bò mới lo làm chuồng", hãy chủ động kiểm tra an toàn công trình ngay hôm nay.