Từ ngày 25/12/2019, đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã trên cả nước sẽ chính thức áp dụng những quy định mới mang tính đột phá nhằm chuẩn hóa và nâng cao chất lượng bộ máy chính quyền cơ sở. Những thay đổi này được quy định chi tiết tại Thông tư 13/2019/TT-BNV hướng dẫn Nghị định 34/2019/NĐ-CP. Dưới đây là 6 điểm mới trọng yếu mà mọi cán bộ, công chức xã cần đặc biệt lưu ý.

1. Nâng chuẩn trình độ chuyên môn: Công chức cấp xã phải có bằng đại học

Đây được coi là thay đổi "mạnh tay" nhất trong công tác quản lý cán bộ cơ sở. Nếu như trước đây, theo quy định cũ, công chức xã chỉ cần tốt nghiệp trung cấp chuyên nghiệp trở lên, thì kể từ ngày 25/12/2019, yêu cầu bắt buộc là phải tốt nghiệp đại học trở lên chuyên ngành đào tạo phù hợp với chức danh đảm nhiệm.

Quy định này không chỉ áp dụng cho các phường, thị trấn mà mở rộng ra toàn bộ các xã trên phạm vi cả nước. Việc nâng chuẩn trình độ nhằm đảm bảo đội ngũ công chức có đủ năng lực tiếp nhận và xử lý các công việc ngày càng phức tạp tại địa phương. Bên cạnh đó, công chức xã cũng phải đáp ứng chuẩn kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin cơ bản theo quy định tại Thông tư 03/2014/TT-BTTTT.

2. Lộ trình 05 năm để công chức cũ hoàn thiện tiêu chuẩn

Nhằm tạo điều kiện cho những người đã cống hiến lâu năm, pháp luật không yêu cầu thay thế ngay lập tức những người chưa đạt chuẩn. Cụ thể, tại Điều 2 Thông tư 13/2019/TT-BNV quy định:

"Đối với công chức đã tuyển dụng trước ngày 25/12/2019 mà chưa đạt đủ tiêu chuẩn thì trong thời hạn 05 năm (đến ngày 25/12/2024) phải đáp ứng đủ tiêu chuẩn nêu trên."

Trong khoảng thời gian này, các địa phương có trách nhiệm tạo điều kiện, cử cán bộ đi đào tạo, bồi dưỡng để nâng cao trình độ. Sau thời hạn 05 năm, nếu vẫn không đạt chuẩn, công chức sẽ phải đối mặt với các phương án tinh giản biên chế hoặc điều chuyển công tác.

3. Mở rộng số lượng chức danh được bố trí 02 người đảm nhiệm

Để phù hợp với khối lượng công việc thực tế, Thông tư 13/2019/TT-BNV cho phép bố trí tăng thêm người ở 05 chức danh công chức xã (thay vì chỉ 02 chức danh như trước), bao gồm: Văn phòng - Thống kê; Tài chính - Kế toán; Tư pháp - Hộ tịch; Văn hóa - Xã hội; Địa chính - Xây dựng - Đô thị và Môi trường (hoặc Địa chính - Nông nghiệp - Xây dựng và Môi trường đối với xã).

Tuy nhiên, tổng số lượng cán bộ, công chức cấp xã vẫn phải nằm trong định mức tối đa quy định tại khoản 4 Điều 2 Nghị định 34/2019/NĐ-CP (Xã loại 1 tối đa 23 người, loại 2 tối đa 21 người, loại 3 tối đa 19 người).

4. Tuyển dụng công bằng: Không phân biệt loại hình đào tạo

Một điểm mới mang tính nhân văn và công bằng là việc tuyển dụng công chức cấp xã sẽ không còn phân biệt giữa bằng chính quy và tại chức, giữa trường công lập và ngoài công lập. Điều này giúp mở rộng cơ hội cho những người có năng lực thực tế, miễn là họ sở hữu văn bằng, chứng chỉ phù hợp với vị trí dự tuyển và đáp ứng các tiêu chuẩn về phẩm chất chính trị, đạo đức.

5. Phương án giải quyết đối với cán bộ, công chức dôi dư

Với việc siết chặt tiêu chuẩn và định mức số lượng, vấn đề nhân sự dôi dư là khó tránh khỏi. Thông tư 13/2019/TT-BNV đã vạch ra các hướng giải quyết cụ thể:

• Thực hiện tinh giản biên chế theo Nghị định 108/2014/NĐ-CP.
• Giải quyết chế độ thôi việc hoặc nghỉ hưu trước tuổi theo Nghị định 26/2015/NĐ-CP.
• Điều chuyển sang các đơn vị hành chính khác còn thiếu chỉ tiêu.
• Xét chuyển thành công chức cấp huyện trở lên nếu đáp ứng đủ điều kiện theo Nghị định 161/2018/NĐ-CP.

6. Quy định về sát hạch khi tiếp nhận công chức xã không qua thi tuyển

Việc tiếp nhận công chức xã không qua thi tuyển (đối với các đối tượng như người tốt nghiệp đại học loại giỏi, viên chức có 05 năm kinh nghiệm...) được quy định chặt chẽ hơn. Đáng chú ý, chỉ có duy nhất 01 trường hợp không phải thành lập Hội đồng kiểm tra, sát hạch khi tiếp nhận là: Người trước khi được bầu giữ chức vụ cán bộ cấp xã đã là công chức cấp xã. Các trường hợp khác đều phải trải qua quy trình kiểm tra, sát hạch nghiêm ngặt để đảm bảo tính minh bạch và chất lượng đầu vào.

Những quy định mới này không chỉ là thách thức mà còn là cơ hội để đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã tự làm mới mình, nâng cao trình độ chuyên môn để phục vụ nhân dân tốt hơn trong giai đoạn mới.