Ngày 25/05/2015, Bộ Y tế đã chính thức ban hành Thông tư 09/2015/TT-BYT quy định về việc xác nhận nội dung quảng cáo đối với các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đặc biệt thuộc lĩnh vực quản lý của Bộ Y tế. Văn bản này đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong việc kiểm soát thị trường quảng cáo dược phẩm và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe tại Việt Nam, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 16/07/2015.

Những 'vùng cấm' trong quảng cáo thuốc

Theo quy định tại Điều 5 Thông tư 09/2015/TT-BYT, nội dung quảng cáo thuốc phải tuân thủ các điều kiện khắt khe nhằm tránh gây hiểu lầm cho người bệnh. Cụ thể, pháp luật nghiêm cấm các hành vi sau:

• Mô tả quá mức công dụng: Tuyệt đối không được sử dụng các từ ngữ, hình ảnh nhằm thổi phồng tình trạng bệnh lý hoặc công dụng thực tế của thuốc.
• Cam kết hiệu quả 100%: Cấm các thông tin tạo ra cách hiểu rằng sử dụng thuốc này là hoàn toàn vô hại, không có tác dụng phụ, không có chống chỉ định hoặc bảo đảm 100% hiệu quả điều trị.
• Sử dụng hình ảnh bảo tồn: Nghiêm cấm sử dụng hình ảnh động vật, thực vật nằm trong danh mục cần được bảo tồn trong các nội dung quảng cáo.
• Gây hiểu lầm về vai trò của thầy thuốc: Không được đưa ra các thông tin khiến người tiêu dùng hiểu rằng có thể tự ý sử dụng thuốc mà không cần ý kiến tư vấn của bác sĩ hay dược sĩ chuyên môn.

"đ) Các thông tin, hình ảnh không được sử dụng trong quảng cáo thuốc bao gồm: - Mô tả quá mức tình trạng bệnh lý hoặc công dụng của thuốc; - Hình ảnh động vật, thực vật trong danh mục cần bảo tồn; - Thông tin, hình ảnh tạo ra cách hiểu: sử dụng thuốc này không cần có ý kiến của thầy thuốc; sử dụng thuốc này hoàn toàn vô hại, không có tác dụng phụ, không có chống chỉ định, bảo đảm 100% hiệu quả."

Quảng cáo mỹ phẩm và thực phẩm chức năng: Không được mượn danh bác sĩ

Bên cạnh dược phẩm, Điều 6 và Điều 7 của Thông tư cũng siết chặt quản lý đối với mỹ phẩm và thực phẩm chức năng. Một trong những điểm mới đáng chú ý là việc cấm sử dụng hình ảnh, uy tín của nhân viên y tế để quảng cáo.

Đối với mỹ phẩm, nội dung quảng cáo không được sử dụng hình ảnh, trang phục, tên, thư tín hay bài viết của các đơn vị y tế, bác sĩ, dược sĩ. Tính năng và công dụng của sản phẩm phải hoàn toàn phù hợp với bản chất sản phẩm và nội dung đã được công bố theo quy định.

Đối với thực phẩm và phụ gia thực phẩm, quy định còn khắt khe hơn khi yêu cầu:

• Phải có Giấy xác nhận công bố phù hợp quy định an toàn thực phẩm hoặc Giấy tiếp nhận bản công bố hợp quy.
• Nghiêm cấm quảng cáo thực phẩm dưới hình thức bài viết của bác sĩ, dược sĩ có nội dung mô tả thực phẩm có tác dụng điều trị bệnh.
• Không được sử dụng thư cảm ơn của người bệnh để quảng cáo thực phẩm.

Thẩm quyền và trách nhiệm xác nhận nội dung quảng cáo

Việc xác nhận nội dung quảng cáo được phân cấp rõ ràng tại Điều 12 Thông tư 09/2015/TT-BYT. Cụ thể:

• Cục Quản lý dược: Chịu trách nhiệm cấp giấy xác nhận nội dung quảng cáo thuốc.
• Cục An toàn thực phẩm: Xác nhận nội dung quảng cáo thực phẩm chức năng, thực phẩm tăng cường vi chất và sữa dùng cho trẻ nhỏ.
• Sở Y tế các tỉnh, thành phố: Cấp giấy xác nhận cho quảng cáo mỹ phẩm của các cơ sở có trụ sở chính trên địa bàn quản lý.

Quy định mới này được kỳ vọng sẽ thanh lọc các nội dung quảng cáo rác, quảng cáo sai sự thật, giúp người dân có cái nhìn đúng đắn hơn về các sản phẩm chăm sóc sức khỏe, tránh tình trạng tiền mất tật mang do tin vào những lời quảng cáo 'có cánh'.