Nhu cầu thực phẩm chay tăng cao và những rủi ro tiềm ẩn từ cơ sở nhỏ lẻ

Trong những năm gần đây, xu hướng sử dụng thực phẩm chay không chỉ dừng lại ở yếu tố tôn giáo mà đã trở thành một phong cách sống lành mạnh được nhiều người lựa chọn. Đặc biệt, ghi nhận vào thời điểm tháng 4/2021, thị trường thực phẩm chay tại Việt Nam chứng kiến sự bùng nổ về cả số lượng và chủng loại sản phẩm. Tuy nhiên, đi kèm với sự phát triển nóng này là những lỗ hổng đáng lo ngại trong công tác quản lý an toàn thực phẩm.

Phần lớn các cơ sở sản xuất thực phẩm chay hiện nay vẫn hoạt động dưới hình thức hộ gia đình, quy mô nhỏ lẻ. Việc thiếu kiến thức về vệ sinh an toàn thực phẩm, cùng với điều kiện cơ sở vật chất hạn chế, đã dẫn đến nhiều nguy cơ mất an toàn. Theo quy định tại Luật An toàn thực phẩm 2010, các cơ sở sản xuất phải đảm bảo các điều kiện khắt khe về môi trường, trang thiết bị và quy trình chế biến để bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

Chỉ đạo quyết liệt từ Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

Trước những diễn biến phức tạp và thực hiện ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại văn bản số 2307/VPCP-KGVX ngày 01/4/2021, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã chính thức gửi công văn tới Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố yêu cầu tăng cường quản lý hoạt động sản xuất, kinh doanh đồ ăn chay. Đây được xem là động thái kịp thời nhằm chấn chỉnh thị trường và ngăn chặn các vụ ngộ độc thực phẩm đáng tiếc có thể xảy ra.

Nội dung công văn nhấn mạnh việc áp dụng nghiêm túc các quy định tại Nghị định 15/2018/NĐ-CP. Theo đó, các địa phương cần tập trung vào việc phổ biến pháp luật, hướng dẫn tập huấn cho người sản xuất về danh mục hóa chất, phụ gia được phép sử dụng. Việc lạm dụng chất bảo quản ngoài danh mục của Bộ Y tế là hành vi vi phạm nghiêm trọng và sẽ bị xử lý mạnh tay.

3 "gọng kìm" trong quản lý an toàn thực phẩm chay

Để đảm bảo tính hiệu quả, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đề nghị các tỉnh triển khai đồng bộ 3 nhóm giải pháp trọng tâm:

• Kiểm soát quy trình sản xuất: Các cơ sở phải xây dựng và triển khai kế hoạch bảo đảm an toàn thực phẩm dựa trên tiêu chuẩn HACCP. Đặc biệt, công đoạn tiệt trùng đối với các sản phẩm đóng hộp, đóng túi hút chân không phải được kiểm soát cực kỳ chặt chẽ để loại bỏ vi khuẩn yếm khí Clostridium botulinum – tác nhân gây ra các vụ ngộ độc tử vong.
• Thanh tra và xử phạt: Tăng cường tần suất kiểm tra đột xuất các cơ sở từ khâu nhập nguyên liệu đến khâu bày bán. Mọi hành vi vi phạm sẽ bị xử phạt nghiêm theo Nghị định 115/2018/NĐ-CP. Các trường hợp vi phạm nghiêm trọng cần được công khai trên phương tiện thông tin đại chúng để cảnh báo người dân.
• Tuyên truyền cho người tiêu dùng: Hướng dẫn người dân cách nhận biết sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, kiểm tra hạn sử dụng và tuân thủ hướng dẫn bảo quản của nhà sản xuất.

"An toàn thực phẩm không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý hay người sản xuất, mà còn cần sự thông thái của chính người tiêu dùng trong việc lựa chọn sản phẩm sạch, an toàn cho gia đình."

Lời khuyên cho người tiêu dùng thực phẩm chay

Trong bối cảnh thị trường đồ chay đa dạng như hiện nay, người tiêu dùng cần đặc biệt lưu ý:

1. Chỉ mua sản phẩm có nhãn mác đầy đủ, ghi rõ nguồn gốc xuất xứ, ngày sản xuất và hạn sử dụng.
2. Tuyệt đối không sử dụng các sản phẩm đóng hộp bị phồng, móp méo hoặc có mùi lạ.
3. Tuân thủ đúng nhiệt độ bảo quản ghi trên bao bì (ngăn mát hoặc ngăn đá) để đảm bảo chất lượng sản phẩm không bị biến đổi.

Việc siết chặt quản lý từ phía cơ quan chức năng cùng với sự nâng cao ý thức của người sản xuất và tiêu dùng sẽ là chìa khóa để xây dựng một thị trường thực phẩm chay an toàn, bền vững tại Việt Nam.