Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm đã trở thành yếu tố sống còn đối với ngành nông - thủy sản Việt Nam. Ngày 28/10/2005, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị 37/2005/CT-TTg về một số biện pháp tăng cường quản lý hóa chất, kháng sinh dùng cho sản xuất, kinh doanh thực phẩm. Đây được xem là một bước đi quyết liệt nhằm khắc phục những tồn tại và nâng cao uy tín hàng hóa Việt Nam trên thị trường thế giới.

Bối cảnh cấp bách và những thách thức về dư lượng kháng sinh

Mặc dù trước đó, Chỉ thị 07/2002/CT-TTg đã tạo ra những chuyển biến tích cực, nhưng thực tế năm 2005 cho thấy các yêu cầu về vệ sinh dịch tễ của thị trường quốc tế đang thay đổi nhanh chóng và ngày càng nghiêm ngặt hơn. Việc một số lô hàng thủy sản xuất khẩu bị đình chỉ lưu thông do phát hiện dư lượng kháng sinh nhóm Fluoroquinolone đã gây thiệt hại lớn về kinh tế và ảnh hưởng nghiêm trọng đến hình ảnh nông sản quốc gia.

Những "lằn ranh đỏ" trong sản xuất và kinh doanh thực phẩm

Tại khoản 2 Chỉ thị 37/2005/CT-TTg, Chính phủ đã đưa ra những quy định nghiêm cấm cụ thể nhằm ngăn chặn việc lạm dụng hóa chất:

"Nghiêm cấm các tổ chức, cá nhân nuôi trồng nông - thủy sản sử dụng các loại hóa chất, thuốc kháng sinh nêu trong Danh mục do cơ quan quản lý nhà nước quy định cấm sử dụng trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm. Không được sử dụng thuốc dùng cho người, hóa chất dùng trong công nghiệp để phòng trị bệnh cho động vật..."

Quy định này nhấn mạnh việc không được đánh tráo khái niệm giữa thuốc thú y và thuốc cho người, đồng thời khuyến khích người dân chuyển dịch sang sử dụng các loại công nghệ sinh học an toàn hơn.

Đẩy mạnh kiểm tra và hợp tác quốc tế

Chính phủ yêu cầu các Bộ: Thủy sản, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phải chủ trì, phối hợp với Tổng cục Hải quan để kiểm soát chặt chẽ dư lượng kháng sinh ngay từ khâu sản xuất đến lưu thông và xuất nhập khẩu. Đặc biệt, công tác hậu kiểm đối với các lô hàng bị cảnh báo phải được thực hiện nghiêm ngặt để tránh tình trạng "con sâu làm rầu nồi canh".

Bên cạnh đó, việc tăng cường hợp tác quốc tế về kiểm dịch động, thực vật cũng được chú trọng. Việt Nam đang tích cực vận động các nước ký kết hiệp định kiểm dịch và tranh thủ các nguồn vốn đầu tư, hỗ trợ kỹ thuật từ các tổ chức quốc tế để nâng cao năng lực kiểm nghiệm thực phẩm sạch.

Phân công trách nhiệm và tầm nhìn năm 2006

Chỉ thị cũng phân định rõ vai trò của từng Bộ ngành. Bộ Thương mại có trách nhiệm công bố danh mục hóa chất cấm hàng năm; Bộ Y tế kiểm soát thực phẩm nhập khẩu tại cửa khẩu; trong khi Bộ Nội vụ được giao nhiệm vụ nghiên cứu xây dựng mô hình tổ chức quản lý an toàn vệ sinh thực phẩm hiệu quả nhất để trình Thủ tướng trong năm 2006.

Việc thực hiện nghiêm túc Chỉ thị 37/2005/CT-TTg không chỉ là yêu cầu cấp bách để bảo vệ sức khỏe nhân dân mà còn là chìa khóa để nông - thủy sản Việt Nam tự tin vươn xa, khẳng định chất lượng trên bản đồ thực phẩm thế giới.