Hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp tại Việt Nam đang bước vào một giai đoạn quản lý mới đầy nghiêm ngặt. Với sự ra đời của Nghị định 40/2018/NĐ-CP (ban hành ngày 12/03/2018), Chính phủ đã thiết lập những rào cản kỹ thuật và pháp lý mạnh mẽ nhằm thanh lọc thị trường, bảo vệ quyền lợi người tham gia.

Bước ngoặt từ vốn pháp định sang vốn điều lệ thực chất

Một trong những thay đổi căn bản nhất nằm ở điều kiện tài chính của doanh nghiệp. Nếu như trước đây, theo quy định cũ, doanh nghiệp chỉ cần đáp ứng mức vốn pháp định, thì nay điểm b khoản 1 Điều 7 Nghị định 40/2018/NĐ-CP quy định rõ doanh nghiệp phải:

"Có vốn điều lệ từ 10 tỷ đồng trở lên"

Việc chuyển đổi từ "vốn pháp định" sang "vốn điều lệ" buộc các chủ sở hữu doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm thực tế bằng tài sản của mình, tránh tình trạng các công ty "vỏ bọc" hoạt động thiếu minh bạch. Đây là bộ lọc đầu tiên để loại bỏ những đơn vị kinh doanh chộp giật, không đủ năng lực tài chính.

Hệ thống tổng đài chăm sóc khách hàng và tiếp nhận khiếu nại là yêu cầu bắt buộc mới (ảnh minh họa)

Bắt buộc có đường dây nóng và hệ thống CNTT quản lý

Điểm mới đáng chú ý nhất, trực tiếp giải quyết các vấn đề bức xúc của người dân trong thời gian qua, chính là yêu cầu về hệ thống thông tin liên lạc. Theo điểm g khoản 1 Điều 7 Nghị định 40/2018/NĐ-CP, doanh nghiệp đăng ký bán hàng đa cấp phải:

"Có hệ thống thông tin liên lạc để tiếp nhận, giải quyết thắc mắc, khiếu nại của người tham gia bán hàng đa cấp."

Điều này đồng nghĩa với việc mọi doanh nghiệp đa cấp phải thiết lập đường dây nóng (hotline) hoạt động thực chất. Người tham gia khi gặp vấn đề về hàng hóa, trả thưởng hoặc các tranh chấp phát sinh sẽ có kênh chính thống để phản hồi, thay vì rơi vào tình trạng "kêu trời không thấu" như trước đây.

Song song đó, điểm e khoản 1 Điều 7 Nghị định 40/2018/NĐ-CP cũng yêu cầu doanh nghiệp phải có hệ thống công nghệ thông tin quản lý mạng lưới người tham gia và trang thông tin điện tử để công khai các hoạt động kinh doanh. Việc ứng dụng công nghệ giúp cơ quan quản lý nhà nước dễ dàng giám sát dòng tiền và quy mô mạng lưới, ngăn chặn các mô hình kim tự tháp biến tướng.

Các chương trình đào tạo cơ bản cho người tham gia đa cấp phải đảm bảo tính minh bạch và đúng pháp luật (ảnh minh họa)

Kiểm soát chặt chẽ nhân sự chủ chốt

Pháp luật cũng siết chặt lý lịch của những người đứng đầu doanh nghiệp. điểm c khoản 1 Điều 7 Nghị định 40/2018/NĐ-CP quy định các thành viên hợp danh, chủ sở hữu, cổ đông sáng lập hoặc người đại diện theo pháp luật không được là những người từng giữ chức vụ tương tự tại các doanh nghiệp đa cấp đã bị thu hồi giấy phép. Quy định này nhằm ngăn chặn tình trạng "bình mới rượu cũ", khi những cá nhân vi phạm ở công ty này lại sang thành lập công ty khác để tiếp tục trục lợi.

Lời khuyên cho người tham gia

Với những quy định mới này, người dân khi có ý định tham gia vào mạng lưới bán hàng đa cấp cần lưu ý:

• Kiểm tra kỹ giấy chứng nhận đăng ký hoạt động do Bộ Công Thương cấp.
• Xác nhận doanh nghiệp có hệ thống hotline và trang web hoạt động công khai hay không.
• Đọc kỹ mẫu hợp đồng và kế hoạch trả thưởng, đảm bảo các tài liệu này đã được đăng ký với cơ quan chức năng theo điểm đ khoản 1 Điều 7 Nghị định 40/2018/NĐ-CP.

Nghị định 40/2018/NĐ-CP chính là "lá chắn" pháp lý quan trọng, giúp làm trong sạch môi trường kinh doanh đa cấp tại Việt Nam trong thời gian tới.