Vấn đề chất lượng đào tạo đại học luôn là tâm điểm thu hút sự quan tâm của dư luận xã hội. Trước thực trạng nhiều cơ sở đào tạo chạy theo số lượng mà lơ là chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chính thức ban hành Thông tư 57/2011/TT-BGDĐT vào ngày 02/12/2011. Đây được xem là một bước đi quyết liệt nhằm chuẩn hóa các điều kiện đảm bảo chất lượng giáo dục tại Việt Nam.

Tỷ lệ sinh viên trên giảng viên: Những con số "biết nói"

Một trong những điểm mấu chốt của quy định mới này chính là việc khống chế số lượng sinh viên chính quy trên mỗi giảng viên. Theo đó, các đại học, học viện và viện nghiên cứu khoa học phải tuân thủ nghiêm ngặt các định mức tùy theo đặc thù khối ngành đào tạo.

Cụ thể, đối với nhóm ngành đặc thù như Y - Dược, tỷ lệ này không được vượt quá 15 sinh viên/01 giảng viên. Với các trường nghệ thuật, thể dục thể thao, con số này còn khắt khe hơn, không quá 10 sinh viên/01 giảng viên. Đối với các khối ngành khác, mức trần tối đa được ấn định là 25 sinh viên/01 giảng viên.

Số sinh viên chính quy/01 giảng viên đối với các đại học, học viện, viện nghiên cứu khoa học phải đảm bảo không vượt quá 15 sinh viên/01 giảng viên đối với các nhóm trường y - dược; không quá 10 sinh viên/01 giảng viên đối với các nhóm trường nghệ thuật, thể dục thể thao và không quá 25 sinh viên/01 giảng viên đối với các trường khác.

Việc đưa ra các con số cụ thể này buộc các trường phải cân đối lại đội ngũ giảng dạy nếu muốn duy trì hoặc tăng chỉ tiêu tuyển sinh trong các năm tới.

Tiêu chuẩn về cơ sở vật chất: Không chỉ là con số trên giấy

Bên cạnh đội ngũ con người, Thông tư 57/2011/TT-BGDĐT còn quy định về diện tích sàn xây dựng trực tiếp phục vụ đào tạo. Đây là căn cứ quan trọng để xác định năng lực tiếp nhận sinh viên của mỗi cơ sở.

Đối với các trường đại học, cao đẳng, diện tích bình quân cho mỗi sinh viên không được thấp hơn 2m2. Riêng đối với hệ trung cấp chuyên nghiệp, tỷ lệ này tối thiểu là 1,5m2/sinh viên. Điều này đồng nghĩa với việc các trường có khuôn viên chật hẹp, thiếu phòng học và phòng thí nghiệm sẽ phải cắt giảm chỉ tiêu để đảm bảo không gian học tập cho người học.

Lộ trình thực hiện và tác động đến hệ thống giáo dục

Quy định mới này sẽ chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 16/01/2012. Các quy định trước đây trái với Thông tư 57/2011/TT-BGDĐT đều bị bãi bỏ.

Việc áp dụng các tiêu chuẩn này được kỳ vọng sẽ tạo ra một cuộc thanh lọc tự nhiên. Những trường không đủ năng lực về giảng viên và cơ sở vật chất sẽ buộc phải thu hẹp quy mô, tập trung vào chất lượng thay vì chạy theo lợi nhuận từ học phí. Đối với người học, đây là một tín hiệu đáng mừng khi quyền lợi về môi trường học tập và sự tương tác với giảng viên được pháp luật bảo vệ rõ ràng hơn.

Tuy nhiên, thách thức đặt ra cho các trường là rất lớn, đặc biệt là trong việc tuyển dụng và bồi dưỡng đội ngũ giảng viên có trình độ để đáp ứng tỷ lệ quy định, trong bối cảnh nguồn nhân lực chất lượng cao ngành giáo dục vẫn còn hạn chế.