Việc sắp xếp, sáp nhập các đơn vị hành chính cấp tỉnh là một chủ trương lớn nhằm tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Tuy nhiên, để đảm bảo tính khách quan và nguyện vọng của cộng đồng, Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025 đã quy định rất rõ về vai trò của người dân trong quy trình này.

Trách nhiệm lấy ý kiến Nhân dân thuộc về ai?

Theo quy định mới nhất có hiệu lực từ đầu năm 2025, việc thành lập, giải thể hay sáp nhập tỉnh không thể thực hiện một cách áp đặt từ trên xuống mà phải thông qua quá trình tham vấn cộng đồng rộng rãi. Cụ thể, tại khoản 3 Điều 10 của văn bản này nêu rõ:

3. Đề án thành lập, giải thể, nhập, chia đơn vị hành chính, điều chỉnh địa giới và đổi tên đơn vị hành chính phải được lấy ý kiến Nhân dân ở những đơn vị hành chính cấp xã chịu ảnh hưởng trực tiếp, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chịu trách nhiệm tổ chức lấy ý kiến Nhân dân về chủ trương thành lập, giải thể, nhập, chia đơn vị hành chính, điều chỉnh địa giới và đổi tên đơn vị hành chính bằng các hình thức phù hợp theo quy định của Chính phủ.

Như vậy, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh là cơ quan đầu mối, chịu trách nhiệm cao nhất trong việc tổ chức các hình thức lấy ý kiến (như họp tổ dân phố, phát phiếu trưng cầu hoặc qua cổng thông tin điện tử) để người dân tại các khu vực bị ảnh hưởng trực tiếp được bày tỏ quan điểm của mình.

Quy trình hoàn thiện đề án sau khi tham vấn

Sau khi tổng hợp kết quả từ người dân, cơ quan xây dựng đề án không được phép bỏ qua các ý kiến phản hồi. Thay vào đó, họ có trách nhiệm hoàn thiện đề án dựa trên sự đồng thuận của đa số. Đề án hoàn chỉnh sau đó sẽ được gửi đến Hội đồng nhân dân các cấp (tỉnh, huyện, xã) có liên quan để xem xét và thông qua bằng nghị quyết.

Kiểm soát chặt chẽ trước khi trình Quốc hội

Để tránh việc sáp nhập vội vàng, thiếu cơ sở khoa học, Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025 cũng thiết lập hàng rào kỹ thuật thông qua công tác thẩm định. Mọi đề án phải được thẩm định kỹ lưỡng trước khi trình Chính phủ và tiếp tục được thẩm tra bởi các cơ quan của Quốc hội trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.

Việc tuân thủ nghiêm ngặt trình tự tại Điều 10 không chỉ đảm bảo tính pháp lý mà còn giúp các đơn vị hành chính mới sau khi sáp nhập có được sự ổn định và phát triển bền vững dựa trên sự ủng hộ của Nhân dân.