Sáp nhập huyện, xã: Đô thị của bạn sẽ được phân loại như thế nào để không bị "rớt hạng"?

Việc sắp xếp đơn vị hành chính (ĐVHC) cấp huyện, cấp xã không chỉ đơn thuần là việc ghép nối các địa giới hành chính mà còn kéo theo những thay đổi sâu sắc về quy hoạch và phân loại đô thị. Để đảm bảo các đô thị sau sáp nhập vẫn giữ vững hoặc nâng cao vị thế, Bộ Xây dựng đã ban hành hướng dẫn cụ thể về việc rà soát, đánh giá tiêu chí đô thị.

Bài toán quy hoạch khi "về chung một nhà"

Theo tinh thần của Công văn 3572/BXD-PTĐT năm 2023, việc xác định phương án sắp xếp ĐVHC đô thị cần được xem xét kỹ lưỡng cho cả hai giai đoạn 2023 - 2025 và 2026 - 2030. Trọng tâm là việc đảm bảo các tiêu chuẩn quy định tại khoản 3 Điều 4 Nghị quyết 35/2023/UBTVQH15.

Khi địa giới hành chính thay đổi nhưng không mở rộng phạm vi nội thành, nội thị, UBND cấp tỉnh có trách nhiệm chỉ đạo nghiên cứu, điều chỉnh hoặc lập mới quy hoạch chung đô thị. Điều này nhằm đảm bảo sự tương thích giữa thực thể đô thị mới và các quy định pháp luật về quy hoạch.

Các kịch bản phân loại đô thị sau sáp nhập

Tùy vào tính chất của việc sắp xếp, quy trình đánh giá và công nhận loại đô thị sẽ có những khác biệt đáng kể:

• Thay đổi địa giới nhưng không mở rộng nội thành, nội thị: Trong trường hợp này, phạm vi lập mới hoặc điều chỉnh quy hoạch phải khớp với phương án tổng thể sắp xếp ĐVHC của tỉnh. Việc đánh giá, công nhận loại đô thị sẽ dựa trên quy hoạch chung đô thị đã được phê duyệt.
• Mở rộng phạm vi nội thành, nội thị: Nếu việc sáp nhập làm phình to khu vực lõi đô thị, khu vực dự kiến mở rộng phải phù hợp với quy hoạch chung và quy hoạch phân khu hoặc chi tiết. Đây là căn cứ để đánh giá trình độ phát triển cơ sở hạ tầng đô thị theo Nghị quyết 1210/2016/UBTVQH13 (được sửa đổi bởi Nghị quyết 26/2022/UBTVQH15).

• Kết hợp cả điều chỉnh địa giới và mở rộng nội thành: Đây là kịch bản phức tạp nhất, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa việc lập quy hoạch chung và quy hoạch chi tiết để thực hiện đánh giá song song cả loại đô thị và trình độ hạ tầng.

Lưu ý về tiêu chuẩn đơn vị hành chính

Đối với các thành phố, thị xã thực hiện sắp xếp nhưng không làm thay đổi phạm vi nội thành và địa giới toàn đô thị, pháp luật cho phép áp dụng các quy định tại Điều 31 Nghị quyết 1211/2016/UBTVQH13. Cần lưu ý rằng điều khoản này đã được bổ sung bởi Nghị quyết 27/2022/UBTVQH15 để phù hợp với thực tiễn.

Việc nắm vững các hướng dẫn tại Công văn 3572/BXD-PTĐT sẽ giúp các địa phương chủ động trong lộ trình nâng cấp đô thị, tránh tình trạng sáp nhập cơ học dẫn đến suy giảm chất lượng sống của cư dân.