Chính phủ vừa chính thức ban hành Nghị định 203/2026/NĐ-CP quy định chi tiết về thi hành án tử hình bằng tiêm thuốc độc. Văn bản này thay thế hoàn toàn cho Nghị định 43/2020/NĐ-CP và bãi bỏ một phần quy định tại Nghị định 184/2025/NĐ-CP kể từ ngày 01/7/2026.

Đây là bước hoàn thiện thể chế quan trọng nhằm bảo đảm tính nhân đạo, sự nghiêm minh của pháp luật và phù hợp với các quy định mới của Luật Thi hành án hình sự 2025.

Chi tiết 3 bước trong quy trình tiêm thuốc độc thi hành án tử hình

Theo quy định tại Điều 6 Nghị định 203/2026/NĐ-CP, quy trình tiêm thuốc độc được thực hiện một cách chặt chẽ, tuần tự theo 03 bước bắt buộc dưới sự giám sát nghiêm ngặt của Hội đồng thi hành án tử hình:

Bước 1: Tiêm thuốc làm mất tri giác. Sau khi tiêm xong, cán bộ chuyên môn phải kiểm tra tình trạng của người bị thi hành án. Nếu người này chưa mất tri giác thì tiếp tục tiêm thuốc cho đến khi họ hoàn toàn mất tri giác.

Bước 2: Tiêm thuốc làm liệt hệ vận động.

Bước 3: Tiêm thuốc làm ngừng hoạt động của tim.

Trước khi tiến hành các bước tiêm thuốc nêu trên, công tác chuẩn bị phải được thực hiện chu đáo. Cụ thể, theo quy định tại Điều 5 Nghị định 203/2026/NĐ-CP, người bị thi hành án tử hình sẽ được cố định vào giường với tư thế nằm ngửa, bảo đảm không làm cản trở sự lưu thông máu trước khi cán bộ chuyên môn xác định tĩnh mạch và đưa kim tiêm vào cơ thể.

Quy định về liều lượng thuốc và phương án xử lý khi tử tù chưa chết

Một trong những điểm đáng chú ý nhất tại khoản 4 Điều 6 Nghị định 203/2026/NĐ-CP là việc giới hạn số liều thuốc sử dụng tối đa cho một lần thi hành án. Hội đồng thi hành án tử hình được tiếp nhận và sử dụng tối đa 03 liều thuốc (bao gồm 01 liều chính thức và 02 liều dự phòng) cho một người bị thi hành án.

Quy trình xử lý cụ thể trong trường hợp tử tù chưa chết được quy định rõ ràng như sau:

• Trường hợp 1: Sau 10 phút kể từ khi tiêm xong liều thứ nhất mà người bị thi hành án tử hình chưa chết (kiểm tra qua máy theo dõi điện tim), cán bộ kiểm tra phải báo cáo Chủ tịch Hội đồng thi hành án tử hình để ra lệnh tiêm liều thứ hai.
• Trường hợp 2: Sau 10 phút kể từ khi tiêm xong liều thứ hai mà người bị thi hành án vẫn chưa chết, tiếp tục báo cáo để ra lệnh tiêm liều thứ ba.
• Trường hợp đặc biệt: Nếu đã tiêm hết liều thuốc thứ ba mà sau 10 phút người bị thi hành án vẫn chưa chết thì Đội trưởng Đội Thi hành án tử hình phải báo cáo Chủ tịch Hội đồng thi hành án tử hình quyết định tạm dừng thi hành án tử hình để xin ý kiến chỉ đạo.

Về nguồn gốc và chủng loại thuốc, Điều 8 Nghị định 203/2026/NĐ-CP quy định rõ thuốc sử dụng do Bộ Y tế cấp theo đề nghị của Bộ Công an và Bộ Quốc phòng. Thuốc phải được bảo quản nghiêm ngặt theo đúng chỉ dẫn của nhà sản xuất, việc giao nhận phải lập biên bản và niêm phong chặt chẽ.

Chế độ bồi dưỡng và chính sách đối với người tham gia thi hành án

Bên cạnh các quy định về kỹ thuật nghiệp vụ, Điều 3 Nghị định 203/2026/NĐ-CP cũng bổ sung và làm rõ chế độ, chính sách bồi dưỡng đối với những người trực tiếp hoặc gián tiếp tham gia vào quá trình thi hành án tử hình:

• Thành viên Đội Thi hành án tử hình: Được hưởng chế độ bồi dưỡng bằng 03 lần mức lương cơ sở khi thi hành án đối với 01 người và được nghỉ dưỡng 10 ngày theo quy định chung của lực lượng vũ trang.
• Thành viên Hội đồng thi hành án, thư ký, quản giáo, người ghi âm, ghi hình, khâm liệm, mai táng...: Được hưởng chế độ bồi dưỡng bằng 01 lần mức lương cơ sở đối với mỗi ca thi hành án cho 01 người.
• Người tham gia bảo đảm an ninh, trật tự, đại diện UBND cấp xã, điều tra viên: Được hưởng chế độ bồi dưỡng bằng 1/2 mức lương cơ sở cho mỗi ca thi hành án đối với 01 người.

Quy định mới này thể hiện sự quan tâm, hỗ trợ thiết thực của Nhà nước đối với những người thực hiện nhiệm vụ đặc biệt khó khăn và áp lực này.

Hiệu lực thi hành và điều khoản chuyển tiếp

Theo quy định tại Điều 23 Nghị định 203/2026/NĐ-CP, văn bản này chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026.

Đối với các quyết định thi hành án tử hình của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật trước ngày 01/7/2026 nhưng chưa được thi hành thì kể từ thời điểm Nghị định này có hiệu lực sẽ áp dụng thống nhất theo các quy trình và chế độ mới quy định tại đây.