Trong thời đại bùng nổ công nghệ số, việc quay phim, chụp ảnh, làm vlog hay livestream tại các địa điểm công cộng đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống xã hội. Tuy nhiên, ranh giới giữa việc tự do sáng tạo nội dung và hành vi xâm phạm quyền riêng tư, dữ liệu cá nhân của người khác là vô cùng mong manh. Để thiết lập hành lang pháp lý chặt chẽ, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 (số 91/2025/QH15) đã chính thức có hiệu lực thi hành. Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất của đạo luật này chính là quy định về việc ghi âm, ghi hình tại nơi công cộng.

Quay video nơi công cộng: Khi nào không cần sự đồng ý?

Theo nguyên tắc chung của pháp luật về quyền dân sự, việc thu thập và sử dụng hình ảnh, âm thanh của cá nhân phải được sự đồng ý của người đó. Tuy nhiên, đối với các hoạt động tại nơi công cộng hoặc sự kiện tập thể, việc xin phép từng cá nhân là điều rất khó thực hiện trên thực tế. Nhằm giải quyết vướng mắc này, khoản 1 Điều 32 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 đã quy định rõ các trường hợp được phép ghi âm, ghi hình và xử lý dữ liệu cá nhân mà không cần sự đồng ý của chủ thể dữ liệu:

"1. Cơ quan, tổ chức, cá nhân được ghi âm, ghi hình và xử lý dữ liệu cá nhân thu được từ hoạt động ghi âm, ghi hình tại nơi công cộng, hoạt động công cộng mà không cần có sự đồng ý của chủ thể dữ liệu cá nhân trong các trường hợp sau đây:
a) Để thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân;
b) Âm thanh, hình ảnh, các thông tin nhận dạng khác thu được từ các hoạt động công cộng bao gồm hội nghị, hội thảo, hoạt động thi đấu thể thao, biểu diễn nghệ thuật và hoạt động công cộng khác mà không làm tổn hại đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của chủ thể dữ liệu cá nhân;
c) Trường hợp khác theo quy định của pháp luật."

Như vậy, nếu bạn đang tham gia hoặc ghi hình tại một hội thảo khoa học, một trận bóng đá, hay một buổi biểu diễn ca nhạc ngoài trời, bạn hoàn toàn có quyền ghi hình mà không cần phải đi xin chữ ký đồng ý của từng khán giả lọt vào ống kính, miễn là hành vi đó không bôi nhọ hay làm tổn hại đến danh dự của họ.

Nghĩa vụ thông báo: Không xin phép nhưng bắt buộc phải cho biết!

Mặc dù pháp luật cho phép ghi âm, ghi hình trong các trường hợp nêu trên mà không cần sự đồng ý trước, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc người quay phim được tự do "quay lén" hay thực hiện một cách âm thầm, giấu giếm. Đây là điểm mấu chốt mà các nhà sáng tạo nội dung, vlogger cần đặc biệt lưu ý.

Tại khoản 2 Điều 32 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 quy định trách nhiệm của người thực hiện ghi âm, ghi hình như sau:

"2. Trường hợp ghi âm, ghi hình theo quy định tại khoản 1 Điều này, cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm thông báo hoặc bằng hình thức thông tin khác để chủ thể dữ liệu cá nhân biết được mình đang bị ghi âm, ghi hình, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác."

Quy định này đòi hỏi người thực hiện phải có biện pháp công khai hóa hoạt động ghi hình của mình. Trên thực tế, bạn có thể áp dụng các hình thức thông tin linh hoạt như:

• Thông báo trực tiếp bằng lời nói: Áp dụng khi quay nhóm nhỏ hoặc phỏng vấn ngẫu nhiên trên đường phố.
• Đặt biển cảnh báo trực quan: Tại các khu vực đang ghi hình, có thể đặt các biển báo nhỏ với nội dung như "Khu vực đang ghi hình", "Camera đang hoạt động" hoặc "Chúng tôi đang thực hiện video trải nghiệm tại đây".
• Sử dụng trang phục hoặc thiết bị dễ nhận diện: Người quay phim mặc áo đồng phục của ê-kíp, sử dụng máy quay chuyên dụng cỡ lớn, chân máy (tripod) đặt công khai để bất kỳ ai đi qua cũng dễ dàng nhận biết hoạt động ghi hình đang diễn ra và chủ động tránh né nếu không muốn xuất hiện trong khung hình.

Trách nhiệm bảo mật và giới hạn thời gian lưu trữ dữ liệu

Sau khi đã thu thập được hình ảnh và âm thanh từ nơi công cộng, trách nhiệm của người xử lý dữ liệu vẫn chưa kết thúc. Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 đặt ra những ranh giới rất nghiêm khắc về mục đích sử dụng và thời hạn lưu trữ tại các khoản 3, 4 và 5 của Điều 32:

• Sử dụng đúng mục đích: Theo khoản 3 Điều 32, dữ liệu thu được chỉ được xử lý, sử dụng phù hợp với mục đích ban đầu (ví dụ: làm tư liệu truyền thông, phát sóng chương trình thể thao...). Tuyệt đối không được dùng những hình ảnh này vào các mục đích trái pháp luật, bôi nhọ danh dự, hoặc trục lợi bất chính từ hình ảnh cá nhân của người khác.
• Giới hạn thời gian lưu trữ: Khoản 4 Điều 32 nhấn mạnh dữ liệu chỉ được lưu trữ trong khoảng thời gian cần thiết để phục vụ mục đích thu thập. Khi mục đích đã hoàn thành hoặc hết thời hạn lưu trữ theo quy định, dữ liệu bắt buộc phải được xóa, hủy một cách an toàn.
• Nghĩa vụ bảo mật tối đa: Người thực hiện ghi âm, ghi hình phải áp dụng các biện pháp kỹ thuật và quản lý phù hợp để bảo vệ các tệp tin video, âm thanh đã thu thập, tránh để rò rỉ, mất mát hoặc bị bên thứ ba khai thác trái phép (khoản 5 Điều 32).

Lời khuyên pháp lý dành cho các nhà sáng tạo nội dung

Để hoạt động sáng tạo nội dung số diễn ra văn minh, chuyên nghiệp và hoàn toàn hợp pháp dưới ánh sáng của Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, các cá nhân và tổ chức cần chủ động thực hiện các nguyên tắc sau:

1. Luôn tôn trọng chủ thể dữ liệu: Nếu có người yêu cầu bạn xóa hình ảnh của họ ra khỏi video hoặc làm mờ khuôn mặt của họ trước khi đăng tải, hãy vui vẻ thực hiện. Sự tôn trọng này không chỉ giúp bạn tránh được các rắc rối pháp lý về sau mà còn xây dựng hình ảnh một nhà sáng tạo nội dung văn minh.
2. Chủ động làm mờ (blur) khuôn mặt: Đối với những người vô tình lọt vào khung hình ở cự ly gần mà không liên quan trực tiếp đến nội dung video, việc chủ động làm mờ khuôn mặt hoặc biển số xe của họ là một điểm cộng lớn về mặt đạo đức nghề nghiệp và tuân thủ pháp luật.
3. Xây dựng quy trình lưu trữ dữ liệu rõ ràng: Thiết lập thời hạn lưu trữ cụ thể cho các source quay gốc và thực hiện xóa bỏ định kỳ khi video đã được dựng và xuất bản hoàn tất.

Việc tuân thủ nghiêm túc các quy định tại Điều 32 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mỗi công dân mà còn là bệ phóng giúp các nhà sáng tạo nội dung hoạt động bền vững, chuyên nghiệp trong kỷ nguyên số.