Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển kinh tế bền vững, việc quản lý chất thải rắn tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh không chỉ là trách nhiệm bảo vệ môi trường mà còn là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc. Những sai phạm trong khâu phân loại, lưu giữ và xử lý chất thải có thể dẫn đến những chế tài nghiêm khắc từ cơ quan chức năng.

1. Hiểu đúng về chất thải rắn theo quy định pháp luật

Theo quy định tại khoản 18 và khoản 19 Điều 3 Luật Bảo vệ môi trường 2020, khái niệm này được định nghĩa rõ ràng:

"Chất thải là vật chất ở thể rắn, lỏng, khí hoặc ở dạng khác được thải ra từ hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc hoạt động khác."

"Chất thải rắn là chất thải ở thể rắn hoặc bùn thải."

Như vậy, chất thải rắn bao gồm rất nhiều loại từ chất thải sinh hoạt, chất thải công nghiệp thông thường đến các loại chất thải nguy hại đặc thù.

2. Nguyên tắc "vàng" trong quản lý chất thải rắn doanh nghiệp

Việc quản lý chất thải không được thực hiện rời rạc mà phải tuân thủ chu trình khép kín. Điều 72 Luật Bảo vệ môi trường 2020 đã xác lập các nguyên tắc chung mà mọi cơ sở sản xuất kinh doanh phải nằm lòng:

• Quản lý xuyên suốt: Từ lúc phát sinh, giảm thiểu, phân loại cho đến khâu cuối cùng là xử lý và tiêu hủy.
• Ưu tiên tái sử dụng: Chủ nguồn thải phải ưu tiên các biện pháp tái chế, thu hồi năng lượng thay vì chỉ đem đi tiêu hủy.
• Phân định rõ ràng: Doanh nghiệp có trách nhiệm lấy mẫu phân tích để xác định đâu là chất thải nguy hại, đâu là chất thải thông thường.

3. Quy định chi tiết cho từng loại chất thải tại cơ sở sản xuất

3.1. Quản lý chất thải rắn sinh hoạt

Tại các cơ sở sản xuất, chất thải sinh hoạt thường phát sinh từ khu vực văn phòng hoặc nhà ăn. Theo Điều 58 Nghị định 08/2022/NĐ-CP, quy định được chia theo quy mô:

• Dưới 300 kg/ngày: Có thể lựa chọn quản lý như hộ gia đình hoặc theo quy định chung của cơ sở.
• Từ 300 kg/ngày trở lên: Bắt buộc phải ký hợp đồng chuyển giao cho các đơn vị có chức năng thu gom, vận chuyển hoặc xử lý được chính quyền địa phương lựa chọn hoặc cấp phép.

3.2. Quản lý chất thải rắn công nghiệp thông thường

Đây là loại chất thải chiếm tỷ trọng lớn nhất tại các nhà máy. Trách nhiệm của chủ nguồn thải được quy định tại Điều 66 Nghị định 08/2022/NĐ-CP. Doanh nghiệp cần lưu ý việc sử dụng biên bản bàn giao theo mẫu số 03 Phụ lục III ban hành kèm theo Thông tư 02/2022/TT-BTNMT khi chuyển giao chất thải.

3.3. Quản lý chất thải nguy hại - Rủi ro pháp lý cao nhất

Chất thải nguy hại đòi hỏi quy trình nghiêm ngặt nhất. Điều 71 Nghị định 08/2022/NĐ-CP yêu cầu:

• Lưu giữ: Không quá 01 năm. Thiết bị lưu chứa phải đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật môi trường.
• Giấy phép: Các dự án phát sinh trên 1.200 kg/năm hoặc 100 kg/tháng phải làm thủ tục xin cấp Giấy phép môi trường.
• Chứng từ: Phải lập chứng từ khi chuyển giao và theo dõi sát sao quá trình xử lý của đơn vị đối tác.

Việc tuân thủ đúng các quy định về quản lý chất thải rắn không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các khoản phạt hành chính nặng nề mà còn xây dựng hình ảnh thương hiệu xanh, bền vững trong mắt khách hàng và đối tác.