Việc triển khai Luật Đất đai 2024 trong thời gian qua đã bộc lộ một số khó khăn khách quan, gây ảnh hưởng đến tiến độ các dự án đầu tư công và phát triển kinh tế. Để giải quyết triệt để tình trạng này, Quốc hội đã chính thức ban hành Nghị quyết 254/2025/QH15. Đây được xem là giải pháp tình thế nhưng mang tính chiến lược, tạo hành lang pháp lý linh hoạt để các địa phương chủ động tháo gỡ các "nút thắt" về đất đai.

Mở rộng dư địa thu hồi đất cho các dự án đặc thù

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất của Nghị quyết 254/2025/QH15 là việc bổ sung các trường hợp Nhà nước thu hồi đất nhằm phục vụ lợi ích quốc gia, công cộng. Cụ thể, các dự án trong khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế hoặc cơ sở cai nghiện ma túy do lực lượng vũ trang quản lý hiện đã có căn cứ pháp lý rõ ràng để thực hiện thu hồi đất.

Đặc biệt, cơ chế thỏa thuận cũng được cải thiện đáng kể. Đối với các dự án đã thỏa thuận được trên 75% diện tích và số người sử dụng đất, Nhà nước sẽ can thiệp thu hồi phần diện tích còn lại để đảm bảo tính đồng bộ và tiến độ dự án, tránh tình trạng "da báo" kéo dài nhiều năm.

Nới lỏng điều kiện thu hồi đất và bồi thường linh hoạt

Thay vì phải chờ đợi hoàn tất toàn bộ hạ tầng tái định cư mới được thu hồi đất như trước, Nghị quyết 254/2025/QH15 cho phép áp dụng cơ chế thu hồi trước đối với các dự án quan trọng quốc gia hoặc dự án đầu tư công khẩn cấp. Điều kiện đi kèm là phải có sự đồng thuận của đa số người dân hoặc có phương án bố trí tái định cư theo tuyến công trình rõ ràng.

Về tài chính đất đai, Nghị quyết đưa ra cách tiếp cận thực tế hơn:

• Giá đất bồi thường: Được tính toán dựa trên bảng giá đất và hệ số điều chỉnh, giúp rút ngắn thời gian chờ đợi xác định giá đất cụ thể.
• Bảo vệ quyền lợi người dân: Nếu mức bồi thường theo quy định thấp hơn giá thỏa thuận trung bình tại khu vực, người dân sẽ được bù phần chênh lệch, đảm bảo nguyên tắc người có đất bị thu hồi có cuộc sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.
• Hỗ trợ chủ đầu tư: Các khoản chi phí bồi thường ứng trước sẽ được hạch toán trực tiếp vào chi phí dự án, giảm bớt áp lực tài chính cho doanh nghiệp.

Nghị quyết 254/2025/QH15 quy định cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai nhằm đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng, khơi thông nguồn lực đất đai cho phát triển kinh tế - xã hội.

Với những thay đổi mang tính thực tiễn cao, Nghị quyết 254/2025/QH15 kỳ vọng sẽ tạo ra luồng sinh khí mới cho thị trường bất động sản và các dự án hạ tầng trọng điểm, đồng thời đảm bảo sự hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.