Khung pháp lý mới thay thế Nghị định 93/2019/NĐ-CP

Hoạt động thiện nguyện và các quỹ xã hội từ lâu đã đóng vai trò quan trọng trong việc gắn kết cộng đồng và hỗ trợ các đối tượng yếu thế. Tuy nhiên, để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả, Chính phủ đã ban hành Nghị định 03/2026/NĐ-CP về tổ chức, hoạt động của quỹ xã hội, quỹ từ thiện. Văn bản này chính thức có hiệu lực từ ngày 01/3/2026, thay thế hoàn toàn Nghị định 93/2019/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi trước đó.

Sự ra đời của Nghị định mới không chỉ nhằm kiện toàn bộ máy quản lý mà còn tạo ra hành lang pháp lý an toàn cho các tổ chức phi chính phủ hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận. Theo quy định tại Điều 4, các quỹ này được hình thành từ tài sản tự nguyện góp hoặc thông qua di chúc, hiến tặng nhằm mục đích hỗ trợ văn hóa, giáo dục, y tế và an sinh xã hội.

Những điểm mới nổi bật về điều kiện thành lập và tài sản đóng góp

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất nằm ở quy định về mức tài sản tối thiểu để thành lập quỹ. Nhằm đảm bảo năng lực tài chính thực tế, Nghị định 03/2026/NĐ-CP đã phân cấp rõ rệt mức đóng góp tùy theo phạm vi hoạt động:

• Phạm vi toàn quốc hoặc liên tỉnh: Mức đóng góp tối thiểu là 8 tỷ đồng.
• Phạm vi cấp tỉnh: Mức đóng góp tối thiểu là 1,6 tỷ đồng.
• Phạm vi cấp xã: Mức đóng góp tối thiểu là 100 triệu đồng.

Đặc biệt, đối với các quỹ có sự tham gia góp tài sản của cá nhân, tổ chức nước ngoài, mức yêu cầu tài chính còn cao hơn đáng kể, nhằm đảm bảo sự cam kết lâu dài và tuân thủ nghiêm ngặt pháp luật Việt Nam cũng như các quy định tại Bộ luật Dân sự 2015.

Quản lý tài chính và nghĩa vụ công khai minh bạch

Để tránh tình trạng trục lợi hoặc sử dụng quỹ sai mục đích, Nghị định mới nhấn mạnh nguyên tắc công khai, minh bạch về thu, chi tài chính. Các quỹ được thành lập từ nguồn tài sản hiến tặng hoặc theo di chúc mà không tổ chức quyên góp thì hàng năm phải dành tối thiểu 5% tổng số tài sản để tài trợ cho các chương trình phù hợp với tôn chỉ mục đích.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin cũng được đẩy mạnh thông qua việc xây dựng Cơ sở dữ liệu về quỹ. Điều này giúp cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng dễ dàng giám sát các hoạt động của quỹ, từ đó củng cố niềm tin của các nhà hảo tâm và xã hội vào các hoạt động từ thiện chính thống.

Lời khuyên cho các tổ chức đang hoạt động

Các quỹ đã được thành lập trước ngày Nghị định này có hiệu lực cần lưu ý về điều khoản chuyển tiếp. Khi hết nhiệm kỳ của Hội đồng quản lý, các quỹ phải thực hiện sửa đổi, bổ sung điều lệ để phù hợp với các tiêu chuẩn mới. Việc chủ động cập nhật quy định không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là cách để nâng cao uy tín và tính chuyên nghiệp trong hoạt động thiện nguyện.