Trong môi trường kinh doanh ngày càng khốc liệt, ranh giới giữa chiến lược kinh doanh sắc sảo và hành vi cạnh tranh không lành mạnh đôi khi trở nên rất mong manh. Việc Luật Cạnh tranh 2018 được Quốc hội thông qua vào tháng 6 vừa qua đã gióng lên hồi chuông cảnh báo cho cộng đồng doanh nghiệp về những chế tài nghiêm khắc sắp tới. Đáng chú ý nhất chính là quy định về mức phạt tiền có thể lên tới 2 tỷ đồng đối với các hành vi vi phạm.

Cạnh tranh không lành mạnh dưới góc nhìn pháp lý mới

Mặc dù phải đến ngày 01/07/2019 mới chính thức có hiệu lực, nhưng những định nghĩa trong Luật Cạnh tranh 2018 đã cho thấy một tư duy quản lý chặt chẽ và bao quát hơn. Theo quy định tại khoản 6 Điều 3 Luật Cạnh tranh 2018, khái niệm này được làm rõ như sau:

Cạnh tranh không lành mạnh là hành vi của doanh nghiệp trái với nguyên tắc thiện chí, trung thực, tập quán thương mại và các chuẩn mực khác trong kinh doanh, gây thiệt hại hoặc có thể gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác.

So với Luật Cạnh tranh 2004 hiện hành, định nghĩa mới này nhấn mạnh vào các giá trị đạo đức kinh doanh như "thiện chí" và "trung thực", đồng thời mở rộng phạm vi bảo vệ không chỉ khi thiệt hại đã xảy ra mà ngay cả khi mới chỉ có "khả năng gây thiệt hại".

Điểm mặt các hành vi cạnh tranh không lành mạnh bị nghiêm cấm

Để giúp doanh nghiệp nhận diện rõ hơn, pháp luật đã liệt kê cụ thể các nhóm hành vi bị coi là vi phạm. Việc nắm vững các quy định này là điều kiện tiên quyết để xây dựng chiến lược kinh doanh an toàn:

• Xâm phạm bí mật kinh doanh: Đây là hành vi đánh cắp, tiết lộ hoặc sử dụng thông tin bí mật của đối thủ mà không được phép. Trong kỷ nguyên số, việc bảo mật dữ liệu khách hàng và quy trình công nghệ trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
• Ép buộc trong kinh doanh: Sử dụng các hành vi đe dọa, cưỡng ép để buộc khách hàng hoặc đối tác của đối thủ phải ngừng giao dịch với họ.
• Gièm pha doanh nghiệp khác: Trực tiếp hoặc gián tiếp đưa ra thông tin không trung thực nhằm hạ thấp uy tín, gây ảnh hưởng xấu đến tình trạng tài chính của đối thủ.
• Gây rối hoạt động kinh doanh: Các hành vi cản trở, làm gián đoạn quá trình vận hành hợp pháp của doanh nghiệp khác một cách bất chính.
• Lôi kéo khách hàng bất chính: Điển hình là việc so sánh hàng hóa, dịch vụ của mình với đối thủ nhưng không có bằng chứng chứng minh, hoặc dùng các thủ đoạn lừa dối để thu hút người tiêu dùng.
• Bán hàng dưới giá thành toàn bộ: Hành vi này nhằm mục đích loại bỏ đối thủ cạnh tranh ra khỏi thị trường, sau đó độc chiếm thị phần.

Sự thay đổi chấn động về mức xử phạt vi phạm

Một trong những điểm khiến các doanh nghiệp phải "giật mình" chính là khung hình phạt mới. Tại khoản 3 Điều 111 Luật Cạnh tranh 2018, Quốc hội đã ấn định mức phạt tiền tối đa đối với hành vi cạnh tranh không lành mạnh là 02 tỷ đồng.

Để thấy rõ sự khác biệt, chúng ta cần nhìn vào quy định hiện hành tại Nghị định 71/2014/NĐ-CP. Cụ thể, theo quy định tại Điều 5 Nghị định 71/2014/NĐ-CP, mức phạt tiền tối đa hiện nay chỉ dừng lại ở con số:

• 100 triệu đồng đối với cá nhân.
• 200 triệu đồng đối với tổ chức.

Như vậy, mức phạt mới cao gấp 10 lần so với quy định cũ. Điều này cho thấy quyết tâm của Nhà nước trong việc làm trong sạch môi trường kinh doanh, bảo vệ các doanh nghiệp làm ăn chân chính. Chính phủ dự kiến sẽ sớm ban hành các Nghị định hướng dẫn chi tiết để cụ thể hóa mức phạt cho từng hành vi vi phạm cụ thể trước khi Luật có hiệu lực vào giữa năm sau.

Lời khuyên cho doanh nghiệp trong giai đoạn chuyển giao

Trong thời gian từ nay đến khi Luật Cạnh tranh 2018 chính thức áp dụng, các doanh nghiệp cần chủ động rà soát lại toàn bộ các hoạt động quảng cáo, tiếp thị và chiến sách giá của mình. Việc xây dựng một bộ quy tắc ứng xử nội bộ dựa trên các chuẩn mực của luật mới không chỉ giúp tránh được mức phạt "khủng" mà còn là cách để khẳng định uy tín thương hiệu trên thị trường.

Đừng để sự thiếu hiểu biết về pháp luật trở thành rào cản cho sự phát triển. Hãy luôn cập nhật những thay đổi mới nhất để vững vàng tiến bước trong kỷ nguyên hội nhập.