Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, việc nắm bắt các quy định về xuất xứ hàng hóa là yếu tố sống còn đối với các doanh nghiệp xuất khẩu. Ngày 30/10/2018, Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư 38/2018/TT-BCT, mở ra một chương mới trong việc thực hiện chứng nhận xuất xứ hàng hóa theo chế độ ưu đãi thuế quan phổ cập (GSP).

Mã số REX là gì và tại sao doanh nghiệp cần quan tâm?

Theo quy định tại Điều 4 Thông tư 38/2018/TT-BCT, mã số REX (Registered Exporter system) là mã số chứng nhận thương nhân đăng ký để thực hiện chứng nhận xuất xứ hàng hóa. Đây là yêu cầu bắt buộc đối với các thương nhân muốn hưởng ưu đãi thuế quan khi xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Liên minh châu Âu (EU), Na Uy, Thụy Sỹ và Thổ Nhĩ Kỳ.

Việc áp dụng cơ chế tự chứng nhận xuất xứ thông qua mã số REX giúp giảm bớt gánh nặng hành chính cho doanh nghiệp, đồng thời tăng tính chủ động và trách nhiệm của thương nhân trong việc khai báo xuất xứ.

Lộ trình đăng ký trực tuyến: Từ thủ công sang công nghệ số

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của Thông tư này chính là lộ trình chuyển đổi số trong thủ tục hành chính. Cụ thể, tại khoản 4 Điều 4 Thông tư 38/2018/TT-BCT quy định:

"Trong vòng 6 tháng kể từ ngày Thông tư này có hiệu lực, tổ chức tiếp nhận đăng ký mã số REX công bố địa chỉ trang điện tử để thương nhân lựa chọn đăng ký mã số REX theo hình thức trực tuyến hoặc gửi hồ sơ đăng ký về tổ chức tiếp nhận đăng ký mã số REX. Sau 6 tháng kể từ ngày Thông tư này có hiệu lực, việc đăng ký mã số REX được thực hiện hoàn toàn theo hình thức trực tuyến."

Như vậy, kể từ ngày 14/12/2018, doanh nghiệp có một khoảng thời gian đệm để làm quen với hệ thống trước khi bắt buộc phải thực hiện hoàn toàn trên môi trường mạng. Điều này đòi hỏi các đơn vị xuất khẩu cần sớm cập nhật hạ tầng công nghệ và kỹ năng nghiệp vụ để không bị gián đoạn hoạt động kinh doanh.

Ngưỡng miễn đăng ký mã số REX: Ưu đãi cho lô hàng nhỏ

Pháp luật cũng tạo điều kiện thuận lợi cho các giao dịch nhỏ lẻ. Theo khoản 7 Điều 4 Thông tư 38/2018/TT-BCT, đối với các lô hàng xuất khẩu theo GSP có tổng trị giá không vượt quá 6.000 EUR (tính theo giá xuất xưởng), thương nhân được phép tự chứng nhận xuất xứ mà không cần phải đăng ký mã số REX.

Bên cạnh đó, Điều 7 Thông tư 38/2018/TT-BCT cũng quy định các trường hợp miễn chứng từ chứng nhận xuất xứ đối với hàng hóa đóng gói nhỏ (dưới 500 EUR) hoặc hành lý cá nhân (dưới 1.200 EUR) không nhằm mục đích thương mại.

Cảnh báo về việc thu hồi mã số REX và trách nhiệm của thương nhân

Quyền lợi luôn đi đôi với trách nhiệm. Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý các trường hợp bị thu hồi mã số REX quy định tại Điều 5 Thông tư 38/2018/TT-BCT, bao gồm:

• Khai báo xuất xứ hàng hóa không chính xác hoặc giả mạo chứng từ.
• Không cập nhật thông tin kịp thời theo quy định.
• Tái phạm việc không đăng tải chứng từ lên hệ thống sau khi đã được nhắc nhở.

Tùy vào mức độ vi phạm, thương nhân có thể bị cấm đăng ký lại mã số REX trong thời gian từ 30 đến 180 ngày, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín và tiến độ xuất khẩu.

Tóm lại, việc triển khai mã số REX theo Thông tư 38/2018/TT-BCT là bước đi tất yếu để hàng hóa Việt Nam tận dụng tối đa ưu đãi từ các thị trường lớn. Doanh nghiệp cần chủ động nghiên cứu kỹ các quy định tại Nghị định 31/2018/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn liên quan để đảm bảo tuân thủ pháp luật và tối ưu hóa lợi nhuận.