Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đầy biến động, việc một doanh nghiệp gặp khó khăn về tài chính không còn là chuyện hiếm gặp. Tuy nhiên, thay vì để doanh nghiệp "chết" một cách thụ động, Luật Phục hồi, phá sản 2025 đã ra đời với một tư duy hoàn toàn mới: Ưu tiên cứu vãn và tái cấu trúc. Đây được xem là bước ngoặt lớn so với Luật Phá sản 2014, mở ra cơ hội hồi sinh cho hàng ngàn đơn vị kinh doanh.

Mở rộng phạm vi điều chỉnh: Không chỉ là "khai tử"

Điểm khác biệt đầu tiên nằm ngay ở tên gọi và phạm vi điều chỉnh. Nếu như trước đây, trọng tâm của luật cũ chủ yếu xoay quanh các trình tự để tuyên bố phá sản, thì tại Điều 1 Luật Phục hồi, phá sản 2025, phạm vi đã được mở rộng đáng kể. Luật mới không chỉ quy định về phá sản mà còn nhấn mạnh vào các nguyên tắc giải quyết vụ việc phục hồi, xác định rõ quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia.

Đặc biệt, đối tượng áp dụng đã được làm rõ bao gồm doanh nghiệp, hợp tác xã và cả liên hiệp hợp tác xã. Điều này giúp tạo ra một hành lang pháp lý thống nhất, tránh tình trạng lúng túng khi xử lý các mô hình kinh tế tập thể gặp rủi ro tài chính.

Thẩm quyền Tòa án: Tiếp cận chuẩn mực quốc tế

Một trong những điểm sáng của luật mới là việc hoàn thiện thẩm quyền của Tòa án. Theo Điều 6 Luật Phục hồi, phá sản 2025, Tòa án nhân dân khu vực giờ đây có thẩm quyền giải quyết cả vụ việc phục hồi và phá sản. Điều này giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận công lý ngay tại địa phương nơi có trụ sở chính.

Đáng chú ý hơn, luật đã bổ sung các quy định về xử lý vụ việc có yếu tố nước ngoài. Trong thời đại hội nhập, việc một doanh nghiệp Việt Nam có tài sản hoặc nợ nần tại nước ngoài (và ngược lại) là rất phổ biến. Luật mới cho phép Tòa án Việt Nam công nhận và cho thi hành các bản án, quyết định về phá sản của nước ngoài, đồng thời hỗ trợ các vụ việc xuyên biên giới một cách minh bạch.

Quyền năng mới của Thẩm phán: Chủ động và quyết liệt

Để đẩy nhanh tiến độ giải quyết, Điều 7 Luật Phục hồi, phá sản 2025 đã trao cho Thẩm phán những quyền hạn mạnh mẽ hơn. Thẩm phán không còn đóng vai trò "trọng tài" thụ động mà được phép chủ động yêu cầu cung cấp tài liệu, chứng cứ, thậm chí là áp dụng án lệ để giải quyết các tình huống phức tạp.

"Thẩm phán được giao vai trò chủ động hơn trong việc hướng dẫn, yêu cầu và kiểm tra việc thu thập, giao nộp tài liệu, chứng cứ; trực tiếp yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp thông tin liên quan."

Bên cạnh đó, Thẩm phán còn có quyền tiến hành hòa giải tranh chấp liên quan đến tài sản của doanh nghiệp – một cơ chế mềm dẻo giúp các bên tìm thấy tiếng nói chung trước khi phải dùng đến các biện pháp cưỡng chế cứng nhắc.

Chế định phục hồi: "Lối thoát" độc lập cho doanh nghiệp

Thay vì chỉ là một bước phụ trong quy trình phá sản, thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh hiện đã được xây dựng thành một chế định độc lập tại Chương II. Điều này thể hiện sự thay đổi tư duy pháp lý: Phá sản chỉ là giải pháp cuối cùng khi mọi nỗ lực phục hồi thất bại.

Luật cũng siết chặt tính khách quan của những người tham gia điều hành quá trình này. Tại Điều 11 Luật Phục hồi, phá sản 2025, các trường hợp Quản tài viên hoặc doanh nghiệp quản lý tài sản phải từ chối tham gia đã được quy định cụ thể nhằm loại bỏ xung đột lợi ích, bảo đảm tính vô tư trong quá trình thanh lý hoặc phục hồi tài sản.

Chuyển đổi số và Thủ tục rút gọn: Tốc độ là sống còn

Trong kinh doanh, thời gian chính là tiền bạc. Hiểu rõ điều này, Điều 23 Luật Phục hồi, phá sản 2025 cho phép thực hiện nhiều thủ tục trên môi trường điện tử, từ nộp đơn, nộp lệ phí đến tổ chức phiên họp trực tuyến. Điều này không chỉ giảm chi phí đi lại mà còn giúp vụ việc được giải quyết nhanh chóng, tránh tình trạng tài sản bị đắp chiếu, xuống cấp theo thời gian.

Song song đó, các quy định về thủ tục phục hồi rút gọn (Điều 68) và phá sản rút gọn (Điều 70) dành cho các doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ hoặc các trường hợp không còn tài sản sẽ giúp "dọn dẹp" thị trường một cách hiệu quả, giải phóng nguồn lực cho nền kinh tế.

Có thể nói, Luật Phục hồi, phá sản 2025 không chỉ là một văn bản pháp lý khô khan, mà là một công cụ kinh tế hữu hiệu, giúp doanh nghiệp Việt Nam tự tin hơn trong quá trình tái cấu trúc và hội nhập quốc tế.