Ngày 17/06/2020, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Doanh nghiệp 2020 với nhiều điểm mới mang tính đột phá nhằm cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Một trong những nội dung đáng chú ý nhất là việc siết chặt quy định về quyền thành lập và quản lý doanh nghiệp, trong đó bổ sung thêm một đối tượng hoàn toàn mới vào danh sách 'cấm cửa'.

Luật Doanh nghiệp 2020 mang đến nhiều thay đổi quan trọng về điều kiện thành lập công ty (ảnh minh họa)

Đối tượng mới bị cấm thành lập doanh nghiệp từ năm 2021

Theo quy định tại Điều 17 Luật Doanh nghiệp 2020, bên cạnh các nhóm đối tượng đã được quy định từ trước, pháp luật đã bổ sung thêm một trường hợp đặc biệt không có quyền thành lập và quản lý doanh nghiệp tại Việt Nam. Cụ thể, tại điểm g khoản 2 Điều 17 quy định đối tượng này là:

"g) Tổ chức là pháp nhân thương mại bị cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định theo quy định của Bộ luật Hình sự."

Việc bổ sung này nhằm đảm bảo tính thống nhất giữa pháp luật về doanh nghiệp và pháp luật hình sự, đồng thời ngăn chặn các tổ chức đã có vi phạm nghiêm trọng tiếp tục lợi dụng tư cách pháp nhân để thực hiện các hành vi trái pháp luật trong các lĩnh vực bị cấm.

Tổng hợp 7 nhóm đối tượng không được thành lập và quản lý doanh nghiệp

Như vậy, kể từ ngày 01/01/2021, danh sách các đối tượng bị cấm thành lập và quản lý doanh nghiệp sẽ bao gồm 07 nhóm chính. Đây là những quy định nghiêm ngặt nhằm đảm bảo tính minh bạch và đạo đức trong kinh doanh:

• Cơ quan Nhà nước và đơn vị vũ trang: Các đơn vị này không được sử dụng tài sản Nhà nước để thành lập doanh nghiệp nhằm mục đích thu lợi riêng cho cơ quan, đơn vị mình.
• Cán bộ, công chức, viên chức: Theo quy định của Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức, nhóm đối tượng này phải tập trung vào công tác chuyên môn và tránh xung đột lợi ích.
• Sĩ quan, hạ sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp: Những người đang phục vụ trong Quân đội nhân dân và Công an nhân dân Việt Nam (trừ trường hợp được cử làm đại diện quản lý phần vốn góp của Nhà nước).
• Cán bộ lãnh đạo trong doanh nghiệp Nhà nước: Nhằm ngăn chặn tình trạng 'sân sau' và đảm bảo quản lý vốn Nhà nước hiệu quả.
• Người chưa thành niên và người bị hạn chế năng lực hành vi: Bao gồm cả người bị mất năng lực hành vi dân sự hoặc người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.
• Người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự: Những người đang chấp hành hình phạt tù, đang bị tạm giam hoặc bị Tòa án cấm đảm nhiệm chức vụ, hành nghề.
• Pháp nhân thương mại bị cấm hoạt động: Đây chính là đối tượng mới được bổ sung như đã phân tích ở trên.

Việc nắm rõ các đối tượng bị cấm giúp nhà đầu tư tránh được các rủi ro pháp lý khi đăng ký kinh doanh (ảnh minh họa)

Lời khuyên cho các nhà đầu tư trong giai đoạn chuyển tiếp

Trong bối cảnh Luật Doanh nghiệp 2020 sắp có hiệu lực, các cá nhân và tổ chức cần rà soát kỹ lưỡng tư cách pháp lý của mình trước khi tiến hành các thủ tục đăng ký thành lập công ty mới. Đặc biệt, đối với các pháp nhân thương mại, cần đối chiếu với các bản án hoặc quyết định của Tòa án (nếu có) để xác định mình có thuộc trường hợp bị cấm kinh doanh trong lĩnh vực dự kiến hay không.

Việc cố tình vi phạm quy định về đối tượng thành lập doanh nghiệp không chỉ dẫn đến việc bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp mà còn có thể đối mặt với các chế tài xử phạt hành chính nghiêm khắc theo quy định của pháp luật về kế hoạch và đầu tư.