Môi trường đầu tư tại Việt Nam đang ngày càng khởi sắc với những cải cách pháp lý mạnh mẽ (ảnh minh họa)

Hệ thống pháp luật về đầu tư tại Việt Nam đã trải qua một quá trình hình thành và phát triển đầy ấn tượng, gắn liền với công cuộc đổi mới và hội nhập kinh tế quốc tế. Việc nắm vững lộ trình thay đổi của các văn bản luật không chỉ giúp nhà đầu tư hiểu rõ bối cảnh pháp lý mà còn là chìa khóa để tận dụng tối đa các chính sách ưu đãi hiện hành.

Hành trình "lột xác" của Luật Đầu tư qua các thời kỳ

Việt Nam đã trải qua một chặng đường dài trong việc hoàn thiện khung pháp lý về đầu tư. Từ những ngày đầu mở cửa với Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam 1987, chúng ta đã liên tục cải cách để phù hợp với xu thế hội nhập toàn cầu. Dưới đây là các cột mốc quan trọng:

• Giai đoạn 1987 - 1996: Khởi đầu với Luật Đầu tư nước ngoài 1987 và sau đó là phiên bản năm 1996, tập trung thu hút dòng vốn ngoại vào các lĩnh vực then chốt.
• Giai đoạn 2005 - 2014: Sự ra đời của Luật Đầu tư 2005 đánh dấu bước ngoặt khi hợp nhất quy định cho cả nhà đầu tư trong nước và nước ngoài. Tiếp nối là Luật Đầu tư 2014 với tư duy chọn bỏ (chỉ cấm những gì luật định).
• Giai đoạn 2020 - nay: Luật Đầu tư 2020 đã tạo ra hành lang pháp lý thông thoáng, thúc đẩy chuyển đổi số và kinh tế xanh.

Sự tăng trưởng của dòng vốn đầu tư gắn liền với sự hoàn thiện của hệ thống pháp luật (ảnh minh họa)

Luật Đầu tư 2025: Bước ngoặt mới cho môi trường kinh doanh 2026

Kể từ ngày 01/03/2026, Luật Đầu tư 2025 chính thức có hiệu lực, thay thế hoàn toàn cho các quy định cũ. Đây được xem là một bước tiến lớn trong việc đơn giản hóa thủ tục hành chính và thu hút dòng vốn chất lượng cao vào các lĩnh vực công nghệ lõi và phát triển bền vững.

Điểm đáng chú ý nhất là việc tối ưu hóa quy trình cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và mở rộng các hình thức hỗ trợ đầu tư đặc biệt cho các dự án có tác động lan tỏa lớn đến nền kinh tế.

Danh mục ngành nghề cấm và ưu đãi đầu tư theo quy định mới

Pháp luật hiện hành quy định rất nghiêm ngặt về các lĩnh vực không được phép tiếp cận nhằm bảo vệ an ninh quốc gia và đạo đức xã hội. Theo quy định tại Điều 6 Luật Đầu tư 2025, các hoạt động bị cấm bao gồm:

"1. Cấm các hoạt động đầu tư kinh doanh sau đây: a) Kinh doanh các chất ma túy...; b) Kinh doanh các loại hóa chất, khoáng vật...; c) Kinh doanh mẫu vật các loài thực vật, động vật hoang dã...; d) Kinh doanh mại dâm; đ) Mua, bán người, mô, xác, bộ phận cơ thể người, bào thai người; e) Hoạt động kinh doanh liên quan đến sinh sản vô tính trên người; g) Kinh doanh pháo nổ; h) Kinh doanh dịch vụ đòi nợ."

Ngược lại, Chính phủ cũng dành nhiều "đất diễn" cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực ưu đãi. Cụ thể, tại khoản 1 Điều 15 Luật Đầu tư 2025, các ngành nghề như công nghệ bán dẫn, năng lượng tái tạo và kinh tế tuần hoàn sẽ nhận được những gói hỗ trợ tài chính và thuế suất cực kỳ hấp dẫn.

Việc hiểu rõ lộ trình pháp lý từ Luật Đầu tư 2020 sang Luật Đầu tư 2025 sẽ giúp các doanh nghiệp chủ động trong việc lập kế hoạch kinh doanh dài hạn, tránh các rủi ro pháp lý không đáng có và tận dụng tối đa các cơ hội từ chính sách mới của Nhà nước.