Vừa qua, tại Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XIV đã chính thức thông qua Luật Dân quân tự vệ 2019. Đây là văn bản pháp lý quan trọng, thay thế cho Luật năm 2009, nhằm xây dựng lực lượng dân quân tự vệ vững mạnh và rộng khắp, phù hợp với yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Với 6 điểm mới nổi bật dưới đây, luật không chỉ tháo gỡ những vướng mắc thực tiễn mà còn nâng cao đáng kể chế độ đãi ngộ cho các chiến sĩ.

1. Mở rộng các trường hợp được tạm hoãn nghĩa vụ dân quân tự vệ

Một trong những thay đổi mang tính nhân văn nhất của luật mới chính là việc bổ sung các đối tượng được tạm hoãn thực hiện nghĩa vụ. Theo quy định tại Điều 11 Luật Dân quân tự vệ 2019, danh sách tạm hoãn hiện nay đã bao quát hơn các tình huống thực tế đời sống:

• Nam giới một mình nuôi con nhỏ: Nếu như trước đây chỉ ưu tiên phụ nữ, thì nay nam giới đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi cũng được tạm hoãn.
• Thân nhân của cán bộ, công chức: Người có vợ hoặc chồng là công chức, viên chức, công nhân quốc phòng đang phục vụ trong Quân đội hoặc Công an.
• Hộ cận nghèo: Luật mới đã đưa đối tượng lao động duy nhất trong hộ cận nghèo vào diện được tạm hoãn, thay vì chỉ hộ nghèo như trước đây.

Việc mở rộng này giúp đảm bảo sự công bằng và tạo điều kiện để công dân ổn định cuộc sống gia đình trước khi thực hiện nghĩa vụ với quốc gia.

2. Tạo điều kiện cho công chức, viên chức thôi nghĩa vụ trước thời hạn

Để đảm bảo quyền lợi nghề nghiệp và học tập của công dân, khoản 1 Điều 12 Luật Dân quân tự vệ 2019 đã bổ sung các trường hợp được thôi thực hiện nghĩa vụ trước thời hạn rất thực tế:

• Công dân trúng tuyển công chức, viên chức hoặc được tuyển dụng vào công nhân quốc phòng, công an nhân dân.
• Người có giấy báo nhập học tại các cơ sở giáo dục đại học, nghề nghiệp hoặc đi lao động, học tập tại nước ngoài.

Quy định này giúp các bạn trẻ yên tâm theo đuổi sự nghiệp và học tập ngay khi có cơ hội, mà không bị vướng mắc bởi thời hạn tham gia dân quân tự vệ.

3. Minh bạch 6 trường hợp đưa ra khỏi danh sách dân quân tự vệ

Đây là điểm mới giúp công tác quản lý lực lượng trở nên chặt chẽ và minh bạch hơn. Trước đây, việc đưa một cá nhân ra khỏi danh sách thường thiếu căn cứ cụ thể. Nay, luật đã quy định rõ các trường hợp như: bị khởi tố bị can, bị tước danh hiệu, nghiện ma túy hoặc bị áp dụng các biện pháp giáo dục, cai nghiện bắt buộc. Điều này giúp giữ gìn sự trong sạch và uy tín cho lực lượng dân quân tự vệ tại địa phương.

4. Doanh nghiệp hoạt động từ 12 tháng được tổ chức đơn vị tự vệ

Nhằm huy động nguồn lực từ khối kinh tế, Điều 17 Luật Dân quân tự vệ 2019 quy định doanh nghiệp có thể thành lập đơn vị tự vệ nếu hoạt động đủ 12 tháng và có đủ số lượng lao động tiêu chuẩn. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp chủ động trong công tác bảo vệ an ninh tại chỗ mà còn đóng góp vào thế trận quốc phòng toàn dân.

5. Chuẩn hóa chức danh Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã

Theo Điều 20 Luật Dân quân tự vệ 2019, Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã phải là Ủy viên Ủy ban nhân dân cấp xã. Đặc biệt, luật yêu cầu chức danh này phải được đào tạo chuyên môn ngành quân sự cơ sở trình độ từ trung cấp trở lên. Việc chuẩn hóa này đảm bảo năng lực chỉ huy và sự phối hợp nhịp nhàng giữa chính quyền địa phương và cơ quan quân sự.

6. Chế độ Bảo hiểm xã hội và Bảo hiểm y tế cho dân quân thường trực

Có lẽ đây là tin vui nhất đối với các chiến sĩ dân quân thường trực. Kể từ khi luật có hiệu lực, đối tượng này sẽ được hưởng chế độ bảo hiểm xã hội (BHXH) và bảo hiểm y tế (BHYT) tương tự như hạ sĩ quan, binh sĩ tại ngũ. Ngoài ra, các chế độ về tiền ăn, trợ cấp ngày công lao động cũng được cải thiện đáng kể, đặc biệt là khi làm nhiệm vụ vào ban đêm hoặc trong môi trường độc hại.

Lời kết: Những thay đổi trong Luật Dân quân tự vệ 2019 cho thấy sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước đối với lực lượng vũ trang quần chúng. Việc nắm vững các quy định này sẽ giúp công dân và doanh nghiệp thực hiện tốt nghĩa vụ, đồng thời bảo vệ tối đa quyền lợi chính đáng của mình.