Việc kiểm soát các loài sinh vật ngoại lai xâm hại luôn là bài toán cấp thiết đối với công tác bảo tồn đa dạng sinh học tại Việt Nam. Để siết chặt quản lý, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Thông tư 69/2025/TT-BNNMT, đưa ra những quy định mới nhất về danh mục các loài này, chính thức áp dụng từ ngày 15/01/2026.

Quy trình xác định nguy cơ: Không còn là chuyện đơn giản

Theo quy định tại Điều 5 Thông tư 69/2025/TT-BNNMT, trình tự ban hành Danh mục loài ngoại lai xâm hại được thực hiện qua nhiều bước thẩm định khắt khe. Điều này nhằm đảm bảo tính khoa học và thực tiễn, tránh việc bỏ sót các loài có nguy cơ cao hoặc gây khó khăn cho các hoạt động kinh tế hợp pháp.

Cụ thể, Cục Bảo tồn thiên nhiên và Đa dạng sinh học sẽ đóng vai trò chủ trì, phối hợp với các Sở Nông nghiệp và Môi trường để lập báo cáo xác định nguy cơ. Một Hội đồng thẩm định gồm các chuyên gia hàng đầu sẽ được thành lập để đánh giá hồ sơ trong vòng 05 ngày làm việc.

Những điểm mới trong danh mục áp dụng từ năm 2026

Danh mục loài ngoại lai xâm hại không phải là một văn bản cố định. Pháp luật quy định định kỳ 03 năm một lần hoặc khi phát sinh tình huống khẩn cấp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiến hành rà soát, sửa đổi và bổ sung. Điều này giúp hệ thống pháp luật luôn phản ứng kịp thời trước sự biến đổi của hệ sinh thái.

Tại Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư 69/2025/TT-BNNMT, các loài sinh vật được phân loại rõ ràng dựa trên mức độ xâm hại thực tế. Việc nắm rõ danh mục này là bắt buộc đối với các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực nhập khẩu, nuôi trồng sinh vật ngoại lai để tránh các rủi ro pháp lý nghiêm trọng.

"Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường xem xét, quyết định ban hành hoặc sửa đổi, bổ sung Danh mục loài ngoại lai xâm hại dựa trên báo cáo tiếp thu, giải trình và biên bản họp của Hội đồng thẩm định."

Lời khuyên cho người dân và doanh nghiệp

Với việc Thông tư 69/2025/TT-BNNMT sắp có hiệu lực, các đơn vị kinh doanh cần chủ động rà soát lại nguồn gốc các loài sinh vật đang quản lý. Việc vô ý phát tán các loài trong danh mục cấm không chỉ gây hại cho môi trường mà còn có thể dẫn đến các mức xử phạt hành chính nặng nề, thậm chí là truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo mức độ thiệt hại.

Hãy luôn cập nhật thông tin từ các cơ quan chuyên môn và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về kiểm dịch, báo cáo khi phát hiện các loài sinh vật lạ có dấu hiệu phát triển bất thường trong khu vực sản xuất, chăn nuôi.