Tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đường để kinh doanh, buôn bán hoặc trông giữ xe trái phép từ lâu đã là bài toán nan giải tại các đô thị lớn. Để chấn chỉnh triệt để vấn đề này, Chính phủ đã ban hành các quy định nghiêm ngặt, trong đó nhấn mạnh vai trò và trách nhiệm của người đứng đầu địa phương trong việc quản lý trật tự đô thị.

Gắn trách nhiệm người đứng đầu với trật tự đô thị

Theo tinh thần tại Nghị quyết 12/NQ-CP năm 2019 về tăng cường bảo đảm trật tự an toàn giao thông và chống ùn tắc giao thông, Chính phủ đã chỉ đạo rõ việc gắn trách nhiệm của người đứng đầu chính quyền địa phương đối với tình trạng vi phạm lấn chiếm lòng lề đường, vỉa hè.

Cụ thể, nếu địa phương nào để xảy ra tình trạng vi phạm kéo dài, gây ách tắc giao thông nghiêm trọng hoặc làm mất trật tự đô thị mà không có biện pháp xử lý dứt điểm, người đứng đầu chính quyền tại đó phải chịu trách nhiệm trước cấp trên. Đây được xem là giải pháp mạnh tay nhằm thúc đẩy sự quyết liệt của bộ máy quản lý cơ sở trong việc giành lại không gian cho người đi bộ.

Mức xử phạt nghiêm khắc theo Nghị định 100/2019/NĐ-CP

Bên cạnh việc quy trách nhiệm quản lý, các hành vi vi phạm cụ thể của cá nhân, tổ chức cũng bị xử lý nghiêm theo quy định tại Nghị định 100/2019/NĐ-CP. Tại Điều 12 của Nghị định này, mức phạt đối với các hành vi lấn chiếm vỉa hè, lòng đường được quy định rất chi tiết:

"5. Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với cá nhân, từ 4.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng đối với tổ chức thực hiện một trong các hành vi vi phạm sau đây:
a) Dựng rạp, lều quán, cổng ra vào, tường rào các loại, công trình khác trái phép trong phạm vi đất dành cho đường bộ...
b) Sử dụng trái phép lòng đường đô thị, hè phố để: Họp chợ; kinh doanh dịch vụ ăn uống; bày, bán hàng hóa; sửa chữa phương tiện, máy móc, thiết bị; rửa xe; đặt, treo biển hiệu, biển quảng cáo; xây, đặt bục bệ; làm mái che hoặc thực hiện các hoạt động khác gây cản trở giao thông..."

Đặc biệt, đối với hành vi chiếm dụng lòng đường đô thị hoặc hè phố để làm nơi trông, giữ xe trái phép, mức phạt có thể lên đến 15.000.000 đồng đối với cá nhân và 30.000.000 đồng đối với tổ chức nếu diện tích chiếm dụng từ 20 m2 trở lên (theo khoản 8 Điều 12).

Giải pháp đồng bộ từ quy hoạch đến vận động quần chúng

Để giải quyết tận gốc vấn đề, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố cần thực hiện đồng bộ các nhóm giải pháp sau:

• Quy hoạch hạ tầng: Chỉ đạo xây dựng quy hoạch và quản lý nghiêm việc thực hiện quy hoạch các khu đô thị, khu dân cư dọc các tuyến quốc lộ trọng điểm.
• Bố trí khu vực kinh doanh: Sắp xếp các khu vực họp chợ, kinh doanh buôn bán đúng quy định, đảm bảo thuận tiện cho người dân nhưng không làm phát sinh nguy cơ lấn chiếm lòng lề đường.
• Tuyên truyền, vận động: Khuyến khích người dân sinh sống dọc các tuyến đường tự giác chấp hành quy định về trật tự, an toàn giao thông và văn minh đô thị.
• Kiểm tra thường xuyên: Tăng cường công tác hậu kiểm, xử lý dứt điểm các trường hợp tái lấn chiếm để duy trì nề nếp trật tự lâu dài.

Việc giành lại vỉa hè không chỉ là câu chuyện của những đợt ra quân cao điểm mà cần sự vào cuộc bền bỉ, trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, đặc biệt là vai trò nêu gương và quyết liệt của người đứng đầu địa phương.