Đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật thuế là một trong những trụ cột quan trọng của công tác quản lý thuế hiện đại. Từ ngày 01/7/2026, Bộ Tài chính chính thức áp dụng Thông tư 94/2026/TT-BTC quy định về quản lý tuân thủ, quản lý rủi ro trong quản lý thuế. Việc phân loại này không chỉ giúp cơ quan thuế tối ưu hóa nguồn lực thanh tra, kiểm tra mà còn mang lại những lợi ích vô cùng to lớn cho các doanh nghiệp đạt thứ hạng cao. Vậy làm sao để doanh nghiệp của bạn được xếp hạng "Tuân thủ tốt"? Hãy cùng phân tích chi tiết hệ thống tiêu chí mới nhất dưới đây.

1. Hệ thống 28 tiêu chí đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật thuế

Theo quy định tại khoản 2 Điều 10 Thông tư 94/2026/TT-BTC, mức độ tuân thủ pháp luật thuế của người nộp thuế được phân loại dựa trên các tiêu chí quy định tại Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư này. Hệ thống này bao gồm 28 tiêu chí cụ thể được chia thành 11 nhóm tiêu chí cốt lõi:

Hệ thống tiêu chí này cho thấy cơ quan thuế không chỉ đánh giá dựa trên số liệu tài chính khô khan mà còn xem xét toàn diện lịch sử hoạt động, tính trung thực và mức độ hợp tác công nghệ của doanh nghiệp.

2. Người nộp thuế được phân loại thành 4 mức độ tuân thủ

Căn cứ vào kết quả phân tích dữ liệu tự động, khoản 1 Điều 10 Thông tư 94/2026/TT-BTC quy định người nộp thuế sẽ được xếp vào một trong bốn mức độ tuân thủ sau:

• Mức 1: Tuân thủ tốt: Áp dụng cho các doanh nghiệp thực hiện đầy đủ, đúng hạn nghĩa vụ thuế, không có vi phạm hành chính đáng kể và tích cực hợp tác với cơ quan thuế.
• Mức 2: Tuân thủ trung bình: Dành cho người nộp thuế cơ bản chấp hành quy định nhưng vẫn còn một số sai sót nhỏ hoặc chậm trễ mang tính hành chính.
• Mức 3: Tuân thủ thấp: Áp dụng khi doanh nghiệp thường xuyên chậm nộp hồ sơ, nợ thuế kéo dài hoặc bị xử phạt hành chính nhiều lần.
• Mức 4: Không tuân thủ: Đây là mức cảnh báo cao nhất dành cho các đối tượng có hành vi trốn thuế, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp hoặc cố tình chây ỳ không thực hiện nghĩa vụ với ngân sách nhà nước.

Mức độ tuân thủ pháp luật thuế được hiểu là kết quả đánh giá, phân loại của cơ quan thuế về việc người nộp thuế thực hiện đầy đủ, đúng hạn và đúng quy định các nghĩa vụ trong suốt quá trình đăng ký, kê khai, nộp thuế, báo cáo thuế và cung cấp thông tin cho cơ quan thuế.

Điểm đặc biệt trong quy trình mới là việc đánh giá, phân loại được thực hiện hoàn toàn tự động và định kỳ thông qua hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) và học máy (Machine Learning). Điều này đảm bảo tính khách quan tuyệt đối, loại bỏ hoàn toàn các yếu tố can thiệp chủ quan từ con người.

3. Kết quả phân loại mức độ tuân thủ được xử lý thế nào?

Kết quả phân loại không chỉ để "xếp hạng cho đẹp" mà trực tiếp quyết định cách thức cơ quan thuế ứng xử với doanh nghiệp của bạn. Theo khoản 3 Điều 10 Thông tư 94/2026/TT-BTC, cơ chế xử lý được phân hóa rõ rệt:

Đối với doanh nghiệp "Không tuân thủ" (Mức 4)

Cơ quan thuế sẽ đưa vào diện giám sát trọng điểm. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp sẽ bị thanh tra, kiểm tra thuế thường xuyên hơn, kiểm soát chặt chẽ việc phát hành hóa đơn và áp dụng ngay các biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc nếu phát sinh nợ thuế.

Đối với doanh nghiệp "Tuân thủ tốt" (Mức 1)

Đây là nhóm đối tượng được hưởng "đặc quyền" lớn nhất từ cơ quan quản lý:

• Được đưa vào danh sách xem xét, lựa chọn tuyên dương, khen thưởng định kỳ, giúp nâng cao uy tín thương hiệu trên thị trường.
• Được áp dụng chế độ ưu tiên đặc biệt trong quản lý thuế khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện quy định tại Điều 48 Nghị định 252/2026/NĐ-CP (ví dụ như rút ngắn thời gian hoàn thuế, giảm tần suất kiểm tra thực tế...).

Các biện pháp hỗ trợ nâng cao tuân thủ chung

Bên cạnh việc răn đe và ưu tiên, cơ quan thuế cũng phối hợp với các cơ quan nhà nước triển khai nhiều giải pháp đồng bộ để hỗ trợ người nộp thuế nâng cao mức độ tuân thủ:

• Triển khai các biện pháp hỗ trợ, hướng dẫn chi tiết thực hiện thủ tục thuế trực tuyến;
• Tổ chức thường xuyên các buổi đối thoại, hội thảo giải đáp vướng mắc cho doanh nghiệp;
• Đơn giản hóa tối đa các thủ tục hành chính rườm rà;
• Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, giúp việc kê khai và nộp thuế trở nên dễ dàng chỉ với vài cú click chuột.

4. Lời khuyên vàng giúp doanh nghiệp đạt thứ hạng "Tuân thủ tốt"

Để xây dựng một hồ sơ thuế "sạch" và đạt được thứ hạng cao nhất trong hệ thống đánh giá của cơ quan thuế, doanh nghiệp cần chủ động thực hiện các giải pháp sau:

• Kê khai đúng hạn tuyệt đối: Thiết lập hệ thống cảnh báo nội bộ để đảm bảo tất cả tờ khai thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), thuế thu nhập cá nhân (TNCN) được nộp đúng hoặc trước hạn.
• Kiểm soát rủi ro hóa đơn: Thường xuyên tra cứu trạng thái hoạt động của đối tác cung cấp đầu vào để tránh mua phải hóa đơn của các doanh nghiệp "ma" hoặc đã ngừng hoạt động.
• Quản lý dòng tiền nộp thuế: Lên kế hoạch tài chính rõ ràng để hoàn thành nghĩa vụ thuế đúng hạn, tuyệt đối không để phát sinh nợ đọng kéo dài dẫn đến bị tính tiền chậm nộp hoặc cưỡng chế tài khoản.
• Tích cực chuyển đổi số: Chủ động đăng ký tự nguyện tuân thủ, sẵn sàng kết nối dữ liệu hóa đơn điện tử và sổ sách kế toán với cơ quan thuế để chứng minh tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh.

Việc tuân thủ pháp luật thuế không còn là nghĩa vụ bắt buộc một chiều, mà đã trở thành một lợi thế cạnh tranh chiến lược của doanh nghiệp trong kỷ nguyên số. Hãy bắt đầu tối ưu hóa quy trình quản lý thuế của doanh nghiệp ngay hôm nay để đón đầu những chính sách ưu đãi tốt nhất từ cơ quan quản lý nhà nước.