Sự ra đời của Nghị quyết 06/2019/NQ-HĐTP được xem là một bước tiến lớn trong việc bảo vệ quyền trẻ em tại Việt Nam. Trước đây, ranh giới giữa hành vi yêu thương và xâm hại thường gây tranh cãi trong các vụ án hình sự. Tuy nhiên, kể từ ngày 05/11/2019, mọi hành vi tiếp xúc cơ thể có tính chất tình dục đối với người dưới 16 tuổi đều được định nghĩa rõ ràng để xử lý nghiêm minh.

Định nghĩa mới về hành vi dâm ô: Không chỉ là đụng chạm bộ phận sinh dục

Theo hướng dẫn tại khoản 3 Điều 3 Nghị quyết 06/2019/NQ-HĐTP, hành vi dâm ô đối với người dưới 16 tuổi được hiểu là các hành vi tiếp xúc về thể chất trực tiếp hoặc gián tiếp qua lớp quần áo vào bộ phận sinh dục, bộ phận nhạy cảm hoặc bộ phận khác trên cơ thể nạn nhân.

Đáng chú ý, các hành vi sau đây chính thức bị coi là dâm ô nếu có tính chất tình dục nhưng không nhằm quan hệ tình dục:

• Hôn vào các vị trí nhạy cảm: Bao gồm hôn vào miệng, cổ, tai, gáy... của trẻ em.
• Tiếp xúc bằng tay, chân, lưỡi: Các hành vi vuốt ve, sờ, bóp, cấu véo, liếm vào bộ phận sinh dục hoặc bộ phận nhạy cảm (vú, mông, đùi, háng...).
• Dùng dụng cụ tình dục: Đụng chạm, cọ xát dụng cụ tình dục vào cơ thể trẻ.
• Dụ dỗ trẻ tiếp xúc ngược lại: Ép buộc trẻ dùng bộ phận cơ thể của mình để vuốt ve, sờ bóp bộ phận nhạy cảm của người phạm tội.

"Dâm ô quy định tại khoản 1 Điều 146 của Bộ luật Hình sự là hành vi của những người cùng giới tính hoặc khác giới tính tiếp xúc về thể chất trực tiếp hoặc gián tiếp qua lớp quần áo vào bộ phận sinh dục, bộ phận nhạy cảm, bộ phận khác trên cơ thể của người dưới 16 tuổi có tính chất tình dục nhưng không nhằm quan hệ tình dục..."

Những trường hợp ngoại lệ không bị xử lý hình sự

Để tránh việc áp dụng máy móc, gây ảnh hưởng đến các hoạt động chăm sóc trẻ em bình thường, Điều 5 Nghị quyết 06/2019/NQ-HĐTP cũng quy định rõ các trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự đối với tội dâm ô:

• Chăm sóc, vệ sinh: Cha mẹ tắm rửa cho con dưới 10 tuổi; giáo viên mầm non vệ sinh cho trẻ mầm non.
• Y tế và cứu hộ: Bác sĩ khám chữa bệnh; sơ cứu, cấp cứu người bị tai nạn, đuối nước...

Điều kiện tiên quyết là các hành vi này không được mang tính chất tình dục.

Nguyên tắc xét xử thân thiện và bảo vệ bí mật đời tư

Bên cạnh việc định nghĩa hành vi, Nghị quyết còn nhấn mạnh vào quy trình tố tụng nhằm giảm thiểu tổn thương cho trẻ em. Cụ thể, các vụ án xâm hại tình dục người dưới 18 tuổi phải được xét xử kín và không được công khai bản án trên Cổng thông tin điện tử của Tòa án để bảo vệ danh dự cho nạn nhân.

Hội đồng xét xử cũng được yêu cầu sử dụng sơ đồ hoặc mô hình cơ thể để trẻ xác định vị trí bị xâm hại, thay vì bắt trẻ phải tường thuật chi tiết hoặc chỉ trực tiếp vào cơ thể mình, gây xấu hổ và hoảng loạn.

Việc áp dụng Điều 146 Bộ luật Hình sự 2015 thông qua hướng dẫn của Nghị quyết 06 từ cuối năm 2019 đã tạo ra một hành lang pháp lý an toàn hơn, gửi đi thông điệp mạnh mẽ: Mọi hành vi xâm phạm thân thể trẻ em vì mục đích tình dục đều sẽ phải trả giá đắt trước pháp luật.