Thực hiện nghĩa vụ quân sự là trách nhiệm và quyền lợi thiêng liêng của mỗi công dân Việt Nam. Tuy nhiên, đối với những người đã lập gia đình và có con nhỏ, câu hỏi liệu họ có phải tạm gác lại hạnh phúc riêng để lên đường nhập ngũ hay không luôn là vấn đề được quan tâm hàng đầu. Dựa trên bối cảnh pháp luật tại thời điểm tháng 10/2020, chúng ta cùng phân tích chi tiết các quy định liên quan.

Nghĩa vụ quân sự là trách nhiệm không phân biệt tình trạng hôn nhân

Theo quy định tại Điều 4 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, nghĩa vụ quân sự là nghĩa vụ vẻ vang của công dân phục vụ trong Quân đội nhân dân. Pháp luật nhấn mạnh rằng công dân trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự, không phân biệt thành phần xã hội, tín ngưỡng, hay nghề nghiệp, đều phải thực hiện nghĩa vụ theo quy định.

Đáng chú ý, trong danh sách các đối tượng được miễn đăng ký nghĩa vụ quân sự tại Điều 14 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, chỉ bao gồm người khuyết tật, người mắc bệnh hiểm nghèo, tâm thần hoặc bệnh mãn tính. Việc công dân đã lấy vợ hoặc có con nhỏ hoàn toàn không nằm trong diện được miễn đăng ký hay miễn gọi nhập ngũ mặc nhiên.

Các trường hợp tạm hoãn gọi nhập ngũ liên quan đến hoàn cảnh gia đình

Mặc dù việc có vợ con không giúp công dân được miễn nghĩa vụ, nhưng Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015 có quy định về các trường hợp được tạm hoãn gọi nhập ngũ nếu hoàn cảnh gia đình thực sự khó khăn, cụ thể:

• Công dân là lao động duy nhất phải trực tiếp nuôi dưỡng thân nhân không còn khả năng lao động hoặc chưa đến tuổi lao động.
• Gia đình bị thiệt hại nặng về người và tài sản do tai nạn, thiên tai, dịch bệnh nguy hiểm gây ra được Ủy ban nhân dân cấp xã xác nhận.

Như vậy, nếu một người đã lấy vợ và có con nhỏ, nhưng vợ vẫn có khả năng lao động hoặc gia đình có người khác hỗ trợ chăm sóc con thì công dân đó vẫn phải thực hiện lệnh gọi nhập ngũ nếu đủ tiêu chuẩn.

"1. Tạm hoãn gọi nhập ngũ đối với những công dân sau đây: ... b) Là lao động duy nhất phải trực tiếp nuôi dưỡng thân nhân không còn khả năng lao động hoặc chưa đến tuổi lao động; trong gia đình bị thiệt hại nặng về người và tài sản do tai nạn, thiên tai, dịch bệnh nguy hiểm gây ra được Ủy ban nhân dân cấp xã xác nhận;" (Trích khoản 1 Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015)

Độ tuổi và tiêu chuẩn tuyển chọn công dân nhập ngũ

Để được gọi nhập ngũ, công dân phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về độ tuổi, sức khỏe và trình độ văn hóa theo quy định tại Điều 30 và Điều 31 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015:

• Độ tuổi: Từ đủ 18 tuổi đến hết 25 tuổi. Riêng công dân có trình độ cao đẳng, đại học đã được tạm hoãn thì độ tuổi gọi nhập ngũ kéo dài đến hết 27 tuổi.
• Sức khỏe: Phải đạt sức khỏe loại 1, 2, 3 theo quy định tại Thông tư liên tịch 16/2016/TTLT-BYT-BQP. Các trường hợp cận thị trên 1,5 diop hoặc nghiện ma túy, nhiễm HIV/AIDS sẽ không được gọi nhập ngũ.
• Văn hóa: Trình độ từ lớp 8 trở lên (một số vùng khó khăn có thể lấy từ lớp 7).

Kết luận: Việc đã lấy vợ và có con nhỏ không phải là căn cứ để được miễn nghĩa vụ quân sự. Công dân chỉ được tạm hoãn nếu chứng minh được mình là lao động duy nhất nuôi dưỡng con nhỏ hoặc thân nhân không có khả năng lao động. Trong mọi trường hợp, việc chấp hành lệnh gọi nhập ngũ là thể hiện tinh thần trách nhiệm của người công dân đối với Tổ quốc.