Việc sắp xếp đơn vị hành chính (ĐVHC) cấp xã đang trở thành một trong những nhiệm vụ trọng tâm của hệ thống chính trị Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Đây không đơn thuần là việc sáp nhập các địa giới hành chính mà là một cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy, nhằm hướng tới sự tinh gọn, hiệu lực và hiệu quả theo đúng tinh thần của Nghị quyết 60-NQ/TW năm 2025.

Bức tranh tổng thể về việc sắp xếp ĐVHC tại các địa phương

Theo lộ trình mới nhất, hàng loạt tỉnh, thành phố trên cả nước đã công bố phương án sắp xếp với tỷ lệ giảm số lượng xã, phường cực kỳ ấn tượng. Điển hình như tại Lào Cai, số lượng ĐVHC cấp xã dự kiến giảm mạnh từ 153 xuống chỉ còn 48 đơn vị. Tương tự, Vĩnh Phúc cũng thực hiện một bước đi táo bạo khi giảm tới hơn 70% số lượng xã, phường, từ 121 đơn vị xuống còn 36 đơn vị mới.

Tại các thành phố lớn như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, áp lực về quản lý dân cư và đô thị hóa đòi hỏi một mô hình chính quyền linh hoạt hơn. Dự kiến, Hà Nội sẽ giảm khoảng 50% số lượng ĐVHC cấp xã, trong khi TP. Hồ Chí Minh sẽ sắp xếp 273 phường, xã hiện hữu thành 102 đơn vị mới, giảm hơn 62%.

Căn cứ pháp lý và mục tiêu chiến lược

Cuộc sắp xếp quy mô lớn này được thực hiện dựa trên những nền tảng pháp lý vững chắc. Trong đó, Hiến pháp 2013 và Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025 là những văn bản điều chỉnh trực tiếp, tạo hành lang pháp lý cho việc thay đổi mô hình tổ chức chính quyền địa phương.

Theo Nghị quyết 60-NQ/TW, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã đồng ý chủ trương tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp: Cấp tỉnh và cấp xã, đồng thời kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện từ ngày 01/7/2025.

Mục tiêu cốt lõi của việc sáp nhập không chỉ là giảm số lượng đầu mối mà còn là:

• Tinh gọn bộ máy: Giảm bớt các tầng nấc trung gian, tiết kiệm ngân sách nhà nước.
• Nâng cao chất lượng cán bộ: Tập trung nguồn lực để xây dựng đội ngũ công chức cấp xã chuyên nghiệp, năng động.
• Phát triển kinh tế - xã hội: Tạo không gian phát triển mới, phù hợp với quy hoạch vùng và xu thế đô thị hóa.

Thách thức và kỳ vọng

Dù mang lại nhiều lợi ích dài hạn, nhưng việc sắp xếp ĐVHC cũng đặt ra không ít thách thức, đặc biệt là công tác cán bộ và giải quyết thủ tục hành chính cho người dân sau sáp nhập. Tuy nhiên, với sự chỉ đạo quyết liệt từ Trung ương và sự đồng thuận của nhân dân, đây được kỳ vọng sẽ là bước đột phá để xây dựng một nền hành chính hiện đại, phục vụ tốt hơn nhu cầu của xã hội.

Hệ thống pháp luật sẽ tiếp tục cập nhật những diễn biến mới nhất về quá trình sắp xếp này tại các địa phương khác trên cả nước.