Trong bối cảnh nền kinh tế đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ, việc ban hành Luật Quản lý thuế 2019 (có hiệu lực từ ngày 01/7/2020) được xem là một bước đột phá trong cải cách hành chính thuế. Một trong những nội dung nhận được sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng doanh nghiệp và người dân chính là các quy định về việc xóa nợ tiền thuế, tiền chậm nộp và tiền phạt.

Doanh nhân Việt Nam nhẹ nhõm khi tiếp cận các chính sách hỗ trợ thuế mới (ảnh minh họa)

Mở rộng đối tượng được xem xét xóa nợ thuế

So với các quy định trước đây, Điều 85 Luật Quản lý thuế 2019 đã làm rõ và bổ sung thêm các trường hợp cụ thể mà người nộp thuế có thể được xem xét xóa bỏ các khoản nợ nghĩa vụ với ngân sách nhà nước. Điều này thể hiện tính nhân văn và sự chia sẻ của Nhà nước đối với những rủi ro bất khả kháng trong hoạt động sản xuất kinh doanh.

Cụ thể, có 4 nhóm đối tượng chính được quy định như sau:

1. Doanh nghiệp, hợp tác xã phá sản

Đây là trường hợp phổ biến nhất. Khi một doanh nghiệp hoặc hợp tác xã bị tuyên bố phá sản và đã thực hiện đầy đủ các khoản thanh toán theo thứ tự ưu tiên của pháp luật về phá sản nhưng vẫn không còn tài sản để nộp thuế, phần nợ còn lại sẽ được xem xét xóa bỏ.

"1. Doanh nghiệp, hợp tác xã bị tuyên bố phá sản đã thực hiện các khoản thanh toán theo quy định của pháp luật về phá sản mà không còn tài sản để nộp tiền thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt."

2. Cá nhân đã chết hoặc mất năng lực hành vi dân sự

Đối với người nộp thuế là cá nhân, nếu họ đã chết, bị Tòa án tuyên bố là đã chết hoặc mất năng lực hành vi dân sự mà không còn tài sản (kể cả tài sản thừa kế) để chi trả nợ thuế, cơ quan thuế sẽ tiến hành các thủ tục xóa nợ theo quy định.

Các cơ quan thuế đang nỗ lực hỗ trợ người dân thực hiện đúng nghĩa vụ thuế (ảnh minh họa)

3. Các khoản nợ quá 10 năm không có khả năng thu hồi

Đây là một điểm mới đáng chú ý. Đối với các khoản nợ đã quá 10 năm kể từ ngày hết thời hạn nộp thuế mà cơ quan quản lý thuế đã áp dụng mọi biện pháp cưỡng chế (bao gồm cả biện pháp thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh) nhưng vẫn không thể thu hồi, người nộp thuế có thể được xóa nợ.

Tuy nhiên, pháp luật cũng quy định rất chặt chẽ để tránh trục lợi. Theo khoản 3 Điều 85, nếu cá nhân, chủ hộ kinh doanh hoặc chủ doanh nghiệp tư nhân sau khi được xóa nợ mà quay lại sản xuất kinh doanh hoặc thành lập cơ sở mới thì bắt buộc phải hoàn trả khoản nợ đã được xóa cho Nhà nước.

4. Thiệt hại do thiên tai, dịch bệnh diện rộng

Đây là quy định mang tính thời sự và linh hoạt. Những trường hợp bị ảnh hưởng bởi thiên tai, thảm họa hoặc dịch bệnh có phạm vi rộng, dù đã được miễn tiền chậm nộp và gia hạn nộp thuế nhưng vẫn không có khả năng phục hồi sản xuất và không có khả năng nộp thuế, sẽ được xem xét xóa nợ.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Mặc dù quy định về xóa nợ thuế đã thông thoáng hơn, nhưng người nộp thuế cần lưu ý rằng đây là biện pháp cuối cùng. Việc chứng minh "không còn tài sản" hoặc "không có khả năng phục hồi" đòi hỏi hồ sơ chặt chẽ và sự thẩm định kỹ lưỡng từ cơ quan chức năng. Do đó, các doanh nghiệp và cá nhân cần chủ động theo dõi sát sao các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế 2019 để đảm bảo quyền lợi chính đáng của mình.

Bài viết được thực hiện dựa trên bối cảnh pháp luật tại thời điểm tháng 08/2019.