Từ ngày 01/03/2025, hệ thống chính quyền cơ sở tại Việt Nam sẽ có những bước chuyển mình quan trọng khi Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025 chính thức có hiệu lực. Một trong những nội dung được quan tâm hàng đầu chính là cơ cấu tổ chức của Ủy ban nhân dân (UBND) xã, nơi trực tiếp giải quyết các thủ tục hành chính và quản lý đời sống nhân dân tại địa phương.

Thành phần chủ chốt của Ủy ban nhân dân xã

Theo quy định tại khoản 1 Điều 37 của bộ luật này, bộ máy lãnh đạo UBND xã không chỉ dừng lại ở các chức danh quen thuộc mà còn được kiện toàn để đảm bảo tính thực thi pháp luật cao nhất.

Cụ thể, UBND xã bao gồm:

• Chủ tịch UBND xã: Người đứng đầu, chịu trách nhiệm toàn diện về hoạt động của UBND.
• Phó Chủ tịch UBND xã: Giúp việc cho Chủ tịch trong các mảng lĩnh vực cụ thể.
• Các Ủy viên: Số lượng và thành phần cụ thể sẽ do Chính phủ quy định để phù hợp với đặc thù từng địa phương.

Bộ máy tham mưu và đội ngũ công chức chuyên môn

Điểm mới đáng chú ý là sự phân định rõ ràng vai trò của đội ngũ công chức cấp xã. Tại khoản 3 Điều 37, pháp luật nhấn mạnh công chức thuộc UBND xã là những người trực tiếp tham mưu, giúp UBND và Chủ tịch UBND thực hiện quản lý nhà nước trên địa bàn.

Bên cạnh đó, các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp huyện và cấp tỉnh cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn, hỗ trợ nghiệp vụ cho cấp xã, đảm bảo sự thống nhất trong quản lý ngành và lĩnh vực từ trung ương đến cơ sở theo quy định tại khoản 2 Điều 37.

Trích dẫn nguyên văn quy định pháp luật

Để quý độc giả có cái nhìn chính xác nhất, dưới đây là nội dung nguyên văn về cơ cấu tổ chức của UBND theo luật mới:

Điều 37. Cơ cấu tổ chức của Ủy ban nhân dân

1. Ủy ban nhân dân gồm Chủ tịch, Phó Chủ tịch và các Ủy viên theo quy định của Chính phủ.

2. Cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân tổ chức ở cấp tỉnh, cấp huyện là cơ quan tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân thực hiện quản lý nhà nước về ngành, lĩnh vực ở địa phương và thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn theo phân cấp, ủy quyền của Ủy ban nhân dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân và cơ quan nhà nước cấp trên.

3. Công chức thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện quản lý nhà nước trên địa bàn, thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn theo phân công của Ủy ban nhân dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã theo quy định của pháp luật.

4. Chính phủ quy định khung số lượng Phó Chủ tịch, số lượng Ủy viên Ủy ban nhân dân các cấp, khung số lượng cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện; trình tự, thủ tục đề nghị Hội đồng nhân dân bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Ủy viên Ủy ban nhân dân, bảo đảm liên thông, kết nối với thủ tục bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức người đứng đầu cơ quan chuyên môn của Ủy ban nhân dân; trình tự, thủ tục điều động, cách chức Chủ tịch, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân, giao quyền Chủ tịch Ủy ban nhân dân ở cấp chính quyền địa phương.

Thẩm quyền điều hành của Chính phủ

Luật cũng giao quyền chủ động cho Chính phủ trong việc quy định chi tiết khung số lượng nhân sự. Điều này giúp bộ máy hành chính linh hoạt hơn, tránh tình trạng "cồng kềnh" hoặc thiếu hụt nhân lực tại các địa bàn trọng điểm. Quy trình bầu, miễn nhiệm hay bãi nhiệm các chức danh lãnh đạo cũng được chuẩn hóa để đảm bảo tính liên thông với công tác cán bộ của Đảng và Nhà nước.

Việc nắm vững các quy định tại Điều 37 Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025 sẽ giúp người dân và cán bộ cơ sở chủ động hơn trong việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình, góp phần xây dựng chính quyền cơ sở vững mạnh, hiệu lực và hiệu quả.