Ngày 18/02/2022, Thủ tướng Chính phủ đã chính thức ký ban hành Quyết định 04/2022/QĐ-TTg quy định về tiêu chí, trình tự, thủ tục xét công nhận đạt chuẩn đô thị văn minh. Đây là văn bản pháp lý quan trọng, thay thế cho các quy định cũ, nhằm nâng cao chất lượng đời sống cư dân đô thị và hoàn thiện diện mạo văn minh tại các địa phương.

Diện mạo mới với 09 tiêu chí đánh giá toàn diện

So với quy định cũ tại Thông tư 02/2013/TT-BVHTTDL vốn chỉ tập trung vào 04 nhóm tiêu chuẩn cơ bản, Điều 5 Quyết định 04/2022/QĐ-TTg đã mở rộng và chi tiết hóa thành 09 tiêu chí đánh giá khắt khe hơn:

• Tiêu chí 1 - Quy hoạch đô thị: Đảm bảo việc xây dựng đúng quy hoạch, không có tình trạng lấn chiếm hành lang an toàn giao thông và mỹ quan đô thị.
• Tiêu chí 2 - Giao thông đô thị: Hệ thống đường xá, vỉa hè phải đảm bảo thông thoáng, có đèn chiếu sáng và biển báo đầy đủ.
• Tiêu chí 3 - Môi trường và an toàn thực phẩm: Tập trung vào việc xử lý rác thải, nước thải và kiểm soát chặt chẽ các cơ sở kinh doanh ăn uống.
• Tiêu chí 4 - An ninh, trật tự đô thị: Đảm bảo môi trường sống an toàn, giảm thiểu tệ nạn xã hội và vi phạm pháp luật.
• Tiêu chí 5 - Thông tin, truyền thông: Phổ cập internet, hệ thống loa truyền thanh và các phương thức tiếp cận thông tin hiện đại.
• Tiêu chí 6 - Việc làm, thu nhập và giảm nghèo: Nâng cao mức sống người dân, đảm bảo tỷ lệ hộ nghèo đa chiều thấp hơn mức bình quân chung.
• Tiêu chí 7 - Văn hóa, thể thao: Xây dựng các thiết chế văn hóa cơ sở, tổ chức các hoạt động cộng đồng thường xuyên.
• Tiêu chí 8 - Y tế, giáo dục: Đảm bảo quyền lợi về chăm sóc sức khỏe và học tập của cư dân đô thị.
• Tiêu chí 9 - Hệ thống chính trị và trách nhiệm chính quyền: Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và sự hài lòng của người dân đối với bộ máy hành chính.

Trích dẫn Điều 5 Quyết định 04/2022/QĐ-TTg:
"1. Tiêu chí đánh giá gồm: a) Tiêu chí 1: Quy hoạch đô thị; b) Tiêu chí 2: Giao thông đô thị; c) Tiêu chí 3: Môi trường và an toàn thực phẩm đô thị; d) Tiêu chí 4: An ninh, trật tự đô thị; đ) Tiêu chí 5: Thông tin, truyền thông đô thị; e) Tiêu chí 6: Việc làm, thu nhập bình quân, hộ nghèo ở đô thị; g) Tiêu chí 7: Văn hóa, thể thao đô thị; h) Tiêu chí 8: Y tế, giáo dục đô thị; i) Tiêu chí 9: Hệ thống chính trị và trách nhiệm của chính quyền đô thị."

Điều kiện và quy trình xét công nhận nghiêm ngặt hơn

Để một phường hoặc thị trấn được vinh danh là "Đạt chuẩn đô thị văn minh", không chỉ cần hoàn thành các tiêu chí trên mà còn phải đáp ứng các điều kiện tiên quyết về thời gian và sự đồng thuận của nhân dân.

Cụ thể, theo quy định mới, thời gian đăng ký xây dựng để được xét công nhận lần đầu là 02 năm. Đối với việc công nhận lại, thời gian này kéo dài lên 05 năm. Một điểm mới đáng chú ý là vai trò của người dân được đẩy lên hàng đầu: Phải có từ 90% trở lên người dân hài lòng và đồng ý đề nghị công nhận.

Về trình tự thực hiện, Điều 6 Quyết định 04/2022/QĐ-TTg quy định UBND phường, thị trấn phải tự đánh giá, lập báo cáo và lấy ý kiến công khai trong 30 ngày trước khi trình hồ sơ lên cấp huyện.

Hồ sơ đề nghị công nhận bao gồm những gì?

Theo Điều 7 Quyết định 04/2022/QĐ-TTg, bộ hồ sơ hoàn chỉnh phải bao gồm:

1. Tờ trình đề nghị công nhận (hoặc công nhận lại).
2. Báo cáo chi tiết kết quả xây dựng đô thị văn minh.
3. Bản tổng hợp ý kiến hài lòng của người dân do Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã thực hiện.
4. Báo cáo kết quả tham gia của các tổ chức chính trị - xã hội địa phương.

Việc ban hành 09 tiêu chí mới này cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc chuẩn hóa các tiêu chuẩn sống tại đô thị, không chỉ dừng lại ở vẻ bề ngoài mà còn đi sâu vào chất lượng dịch vụ công, an sinh xã hội và ý thức cộng đồng. Các địa phương cần nhanh chóng rà soát và có kế hoạch triển khai cụ thể để đáp ứng các yêu cầu mới này trong giai đoạn 2022 - 2025.