Trong nỗ lực hiện thực hóa cam kết chuyển đổi năng lượng xanh, Chính phủ Việt Nam đang đặt ra những yêu cầu vô cùng khắt khe về tiến độ đối với các dự án điện gió ngoài khơi. Theo chỉ đạo mới nhất, toàn bộ hệ thống pháp lý liên quan phải được hoàn thiện trước giữa năm 2025 để khơi thông dòng vốn và triển khai thực địa.

Áp lực thời gian và mục tiêu chiến lược

Tại Công văn 6337/VPCP-CN ban hành ngày 06/9/2024, Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn đã nhấn mạnh yêu cầu các bộ, ngành phải khẩn trương rà soát, hoàn thiện các văn bản pháp luật. Mục tiêu tối thượng là hoàn thành các chỉ tiêu phát triển điện gió ngoài khơi đã được phê duyệt trong Quyết định 500/QĐ-TTg (Quy hoạch điện VIII) trước ngày 30/6/2025.

Đây không chỉ là một con số về mặt thời gian mà còn là lời khẳng định về quyết tâm chính trị của Việt Nam trong việc đảm bảo an ninh năng lượng và thực hiện cam kết Net Zero vào năm 2050. Việc chậm trễ trong khâu hoàn thiện thể chế có thể dẫn đến nguy cơ lỡ nhịp với các nhà đầu tư quốc tế đang đổ dồn sự chú ý vào thị trường tiềm năng này.

Những "nút thắt" pháp lý cần tháo gỡ ngay lập tức

Thực tế triển khai các dự án điện gió ngoài khơi thời gian qua cho thấy nhiều vướng mắc mang tính hệ thống. Phó Thủ tướng đã chỉ rõ 5 nhóm vấn đề trọng tâm cần xử lý dứt điểm:

• Chấp thuận chủ trương đầu tư: Quy trình lựa chọn nhà đầu tư có sử dụng đất và mặt biển cần sự minh bạch và đồng bộ.
• Giao khu vực biển: Các quy định về điều tra, khảo sát đo gió trên biển hiện vẫn còn nhiều điểm chưa tương thích giữa các luật.
• Tiêu chuẩn kỹ thuật: Xây dựng hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn chuyên biệt cho các công trình trên biển.
• Chính sách tài chính: Các ưu đãi về thuế, phí để thu hút các tập đoàn lớn.

Để giải quyết căn cơ, Bộ Công Thương được giao nhiệm vụ nghiên cứu đề xuất các nội dung này trong dự thảo Luật Điện lực (sửa đổi). Trong trường hợp cần thiết, các nội dung vướng mắc có thể được tổng hợp để trình Quốc hội xem xét trong một luật sửa nhiều luật nhằm đẩy nhanh tiến độ.

"Bộ Công Thương cần phối hợp với các bộ, ngành liên quan rà soát các quy định pháp luật từ khảo sát, chấp thuận chủ trương đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư, xây dựng, thuế, phí... đến hoàn thành, đưa dự án vào khai thác, sử dụng." - Trích nội dung chỉ đạo tại Công văn 6337/VPCP-CN.

Huy động nguồn lực và vốn đầu tư quốc tế

Bên cạnh hành lang pháp lý, nguồn vốn là yếu tố sống còn. Chính phủ yêu cầu Bộ Công Thương chủ trì làm việc với các đối tác JETP (Đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng) để tận dụng tối đa nguồn vốn cam kết tại COP26. Đồng thời, Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp cần chỉ đạo EVN và PVN sớm thực hiện các thủ tục đề xuất dự án thí điểm.

Việc thí điểm phát triển điện gió ngoài khơi sẽ là bước đệm quan trọng để Việt Nam rút kinh nghiệm, hoàn thiện mô hình quản lý và vận hành trước khi triển khai trên quy mô lớn, góp phần đưa ngành công nghiệp năng lượng tái tạo trở thành trụ cột mới của nền kinh tế.