Thực trạng "ngâm" bản án hành chính và sự kiên quyết của Chính phủ

Bước sang đầu năm 2026, tình trạng các bản án hành chính đã có hiệu lực pháp luật nhưng bị "ngâm" nhiều năm vẫn là một trong những vấn đề nan giải, gây bức xúc lớn trong dư luận xã hội. Việc các cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền chậm trễ hoặc né tránh thi hành án không chỉ xâm phạm quyền lợi hợp pháp của người dân, doanh nghiệp mà còn làm giảm sút nghiêm trọng niềm tin của nhân dân vào tính nghiêm minh của pháp luật và hiệu lực quản lý nhà nước.

Để chấn chỉnh triệt để tình trạng này, Thủ tướng Chính phủ đã liên tục có những chỉ đạo sát sao thông qua Công văn 85/TTg-V.I và đặc biệt là Chỉ thị 26/CT-TTg. Tinh thần xuyên suốt là tăng cường kiểm tra, thanh tra và xử lý nghiêm trách nhiệm đối với các tổ chức, cá nhân có hành vi chậm thi hành án, không để xảy ra tình trạng "nhờn luật" trong bộ máy hành chính.

Căn cứ pháp lý và các hành vi bị xử lý nghiêm theo Nghị định 71/2016/NĐ-CP

Việc thi hành án hành chính không chỉ là trách nhiệm đạo đức công vụ mà là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc được quy định chặt chẽ. Theo quy định tại Luật Tố tụng hành chính 2015 (được cập nhật mới nhất tại Văn bản hợp nhất 109/VBHN-VPQH) và Nghị định 71/2016/NĐ-CP, các hành vi sau đây sẽ bị xem xét xử lý kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm:

• Chậm thi hành án: Không thực hiện hoặc thực hiện không đúng thời hạn quy định tại Điều 311 Luật Tố tụng hành chính 2015 mà không có lý do chính đáng.
• Cố tình né tránh: Không chấp hành bản án, quyết định của Tòa án dù có điều kiện thi hành, hoặc lợi dụng chức vụ, quyền hạn để cản trở việc thi hành án.
• Thực hiện không đầy đủ: Chấp hành sai lệch nội dung bản án, gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của người được thi hành án.

"Cơ quan, tổ chức, cá nhân phải thi hành bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật phải thi hành nghiêm chỉnh, đúng thời hạn theo quy định của pháp luật. Người đứng đầu cơ quan, tổ chức phải chịu trách nhiệm chính về việc thi hành án của cơ quan, tổ chức mình."

Hệ lụy trực tiếp đến sự nghiệp và công tác cán bộ

Một điểm mới mang tính đột phá trong công tác quản lý cán bộ hiện nay là việc gắn kết quả thi hành án hành chính với công tác thi đua, khen thưởng và quy hoạch cán bộ. Cụ thể, việc để xảy ra tình trạng chậm thi hành án sẽ dẫn đến những hệ lụy trực tiếp:

• Đánh giá, xếp loại chất lượng: Cán bộ, công chức có hành vi vi phạm pháp luật về thi hành án hành chính sẽ bị hạ mức xếp loại chất lượng hằng năm. Những cá nhân liên quan trực tiếp thường không được đánh giá ở mức "Hoàn thành tốt" hoặc "Hoàn thành xuất sắc" nhiệm vụ.
• Kỷ luật hành chính: Tùy theo tính chất và mức độ vi phạm, cán bộ có thể bị xử lý kỷ luật từ khiển trách, cảnh cáo đến cách chức hoặc buộc thôi việc theo quy định tại Nghị định 71/2016/NĐ-CP.
• Rào cản quy hoạch, bổ nhiệm: Đây được xem là tiêu chí "cứng" để xem xét năng lực lãnh đạo của người đứng đầu. Việc để tồn đọng án hành chính kéo dài tại địa phương, đơn vị sẽ là điểm trừ lớn, thậm chí là lý do để dừng việc xem xét quy hoạch hoặc bổ nhiệm vào các vị trí cao hơn.

Lời khuyên pháp lý: Người dân cần làm gì khi thắng kiện?

Đối với người dân, khi đã có bản án hành chính thắng kiện, cần chủ động thực hiện các bước sau để bảo vệ quyền lợi:

1. Yêu cầu cơ quan phải thi hành án thực hiện bản án trong thời hạn quy định.
2. Nếu quá thời hạn mà không được thi hành, cần gửi đơn đề nghị Tòa án đã xét xử sơ thẩm ra quyết định buộc thi hành án hành chính.
3. Gửi đơn kiến nghị đến cơ quan cấp trên trực tiếp của cơ quan phải thi hành án hoặc đề nghị Viện kiểm sát nhân dân thực hiện quyền giám sát.

Đối với cán bộ, công chức, việc thượng tôn pháp luật và thực thi nghiêm túc các phán quyết của Tòa án không chỉ là hoàn thành trách nhiệm công vụ mà còn là giải pháp an toàn nhất để bảo vệ uy tín cá nhân và sự nghiệp bền vững trong bối cảnh kỷ cương hành chính đang được siết chặt như hiện nay.