Mùa mưa bão đến gần cũng là lúc nỗi lo về cây xanh gãy đổ trên các tuyến phố đô thị trở nên hiện hữu. Thực tế đã ghi nhận không ít trường hợp cây cổ thụ bật gốc, cành lớn gãy rụng đè bẹp phương tiện giao thông hoặc gây thương tích cho người đi đường. Trong những tình huống trớ trêu này, câu hỏi pháp lý quan trọng nhất được đặt ra là: Ai sẽ chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại?

Trách nhiệm bồi thường thuộc về ai?

Theo quy định mới nhất tại Điều 28 Nghị định 258/2025/NĐ-CP, việc xác định chủ thể bồi thường phụ thuộc vào nguyên nhân dẫn đến sự cố. Cụ thể, pháp luật phân định rõ các nhóm đối tượng sau:

• Đơn vị quản lý cây xanh: Phải bồi thường nếu không thực hiện đúng quy trình quản lý, duy trì cây xanh đã được phê duyệt (ví dụ: không cắt tỉa cành khô, không kiểm tra cây mục rỗng).
• Cá nhân, tổ chức gây ra sự cố: Nếu có hành vi làm gãy, đổ cây (bao gồm cả việc chăn thả gia súc xâm hại cây), đối tượng này phải bồi thường theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015.

Trích dẫn nguyên văn quy định tại khoản 3 Điều 28 Nghị định 258/2025/NĐ-CP:

"3. Trường hợp cây xanh gãy, đổ làm thiệt hại về người hoặc tài sản: a) Tổ chức, cá nhân (bao gồm cả chăn thả gia súc) làm gãy, đổ cây xanh phải thực hiện bồi thường cho tổ chức, cá nhân, gia đình có người hoặc tài sản thiệt hại theo quy định của Bộ luật Dân sự và quy định khác của pháp luật có liên quan; b) Đơn vị thực hiện dịch vụ về quản lý cây xanh chịu trách nhiệm bồi thường cho tổ chức, cá nhân, gia đình có người hoặc tài sản thiệt hại theo quy định của pháp luật trong trường hợp không thực hiện theo đúng quy trình quản lý, duy trì cây xanh được cấp có thẩm quyền phê duyệt;"

Khi nào được miễn trách nhiệm bồi thường?

Không phải mọi trường hợp cây đổ đều dẫn đến nghĩa vụ bồi thường. Pháp luật cũng quy định các "lá chắn" bảo vệ đơn vị quản lý và người liên quan trong các tình huống bất khả kháng. Theo điểm c khoản 3 Điều 28, trách nhiệm bồi thường sẽ được loại trừ nếu:

• Cây gãy, đổ do sự kiện bất khả kháng (như thiên tai, bão lũ cực đoan vượt quá khả năng dự báo và phòng vệ).
• Thiệt hại xảy ra hoàn toàn do lỗi của bên bị thiệt hại (ví dụ: tự ý leo trèo, tác động làm cây đổ).

Chủ động phòng ngừa: Quyền và nghĩa vụ của người dân

Để tránh những rủi ro đáng tiếc, Điều 27 của Nghị định này cũng hướng dẫn chi tiết về việc chặt hạ, dịch chuyển cây xanh. Nếu phát hiện cây xanh có nguy cơ gây nguy hiểm cho công trình xây dựng hoặc tính mạng, chủ sở hữu công trình có quyền yêu cầu đơn vị quản lý thực hiện cắt tỉa hoặc chặt hạ.

Đáng chú ý, trong trường hợp này, chủ sở hữu công trình không phải chịu chi phí cắt tỉa hay chặt hạ. Đây là một điểm mới giúp người dân chủ động hơn trong việc bảo vệ tài sản của mình trước mùa mưa bão.

Ngược lại, nếu tổ chức, cá nhân tự ý xâm hại cây xanh công cộng, tùy theo mức độ có thể bị xử phạt hành chính hoặc thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự. Việc thượng tôn pháp luật và phối hợp chặt chẽ với đơn vị quản lý cây xanh chính là cách tốt nhất để đảm bảo an toàn cho cộng đồng và chính bản thân mình.