Bước ngoặt mới cho hệ thống định danh số tại Việt Nam năm 2022

Bước sang năm 2022, công tác quản lý dân cư và định danh điện tử tại Việt Nam có những chuyển biến mạnh mẽ. Với việc ban hành Quyết định 06/QĐ-TTg phê duyệt Đề án 06 đúng vào ngày 06/01/2022, Chính phủ đã đặt nền móng cho việc sử dụng thẻ Căn cước công dân (CCCD) gắn chip thay thế cho nhiều loại giấy tờ truyền thống. Tuy nhiên, đi kèm với những tiện ích là các quy định khắt khe hơn về xử phạt hành chính mà mỗi công dân cần đặc biệt lưu ý.

Cán bộ Công an hướng dẫn người dân làm thủ tục cấp CCCD gắn chip (ảnh minh họa)

1. Tiếp tục ưu đãi giảm 50% lệ phí cấp CCCD đến hết tháng 6/2022

Nhằm tiếp tục hỗ trợ người dân và doanh nghiệp vượt qua khó khăn do đại dịch Covid-19, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 120/2021/TT-BTC. Theo đó, mức thu lệ phí cấp CCCD được giảm 50% so với quy định thông thường tại Thông tư 59/2019/TT-BTC.

Cụ thể, từ ngày 01/01/2022 đến hết ngày 30/06/2022, mức phí áp dụng như sau:

• Chuyển từ CMND 9 số, 12 số sang thẻ CCCD: Chỉ còn 15.000 đồng/thẻ.
• Đổi thẻ CCCD khi hư hỏng, thay đổi thông tin cá nhân: Chỉ còn 25.000 đồng/thẻ.
• Cấp lại thẻ CCCD khi bị mất hoặc trở lại quốc tịch: Chỉ còn 35.000 đồng/thẻ.

Sau thời điểm 30/06/2022, mức lệ phí sẽ quay trở lại mức thu bình thường nếu không có quy định gia hạn mới.

2. Tăng mức phạt khi không đổi thẻ CCCD hết hạn

Một trong những thay đổi quan trọng nhất về mặt pháp lý là sự ra đời của Nghị định 144/2021/NĐ-CP (có hiệu lực từ 01/01/2022), thay thế cho Nghị định 167/2013/NĐ-CP cũ. Tại Điều 10 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, mức phạt đối với hành vi không thực hiện đúng quy định về cấp, đổi, cấp lại thẻ CCCD đã tăng lên đáng kể.

"Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 300.000 đồng đến 500.000 đồng đối với hành vi không thực hiện đúng quy định của pháp luật về cấp, đổi, cấp lại thẻ Căn cước công dân."

So với mức phạt cũ chỉ từ 100.000 - 200.000 đồng, mức phạt mới này mang tính răn đe cao hơn. Công dân cần lưu ý các mốc tuổi bắt buộc phải đổi thẻ theo Điều 21 Luật Căn cước công dân 2014 là khi đủ 25 tuổi, đủ 40 tuổi và đủ 60 tuổi.

Thẻ CCCD gắn chip chứa đựng nhiều thông tin bảo mật quan trọng (ảnh minh họa)

3. Cấm tuyệt đối việc cầm cố, thế chấp thẻ CCCD

Trước đây, hành vi cầm cố CMND/CCCD thường rơi vào "khoảng trống" pháp lý về xử phạt hành chính. Tuy nhiên, kể từ năm 2022, Nghị định 144/2021/NĐ-CP đã quy định rất rõ ràng. Tại khoản 4 Điều 10 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, hành vi thế chấp, cầm cố hoặc nhận cầm cố thẻ CCCD/CMND sẽ bị phạt tiền từ 4.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng.

Quy định này nhằm bảo vệ thông tin cá nhân của công dân, tránh việc các đối tượng xấu lợi dụng thẻ CCCD gắn chip để thực hiện các hành vi lừa đảo, vay vốn bất hợp pháp hoặc đánh cắp dữ liệu cá nhân được lưu trữ trong chip điện tử.

4. Vận hành Tổng đài hỗ trợ giải đáp về CCCD của Bộ Công an

Để giải quyết những vướng mắc của người dân trong quá trình làm thủ tục và nhận thẻ, Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội đã chính thức vận hành Tổng đài hỗ trợ tại số 1900.0368. Đây là kênh thông tin chính thống giúp người dân tra cứu tình trạng cấp thẻ mà không cần phải đi lại nhiều lần.

Người dân có thể lựa chọn các phím chức năng để được hướng dẫn cụ thể:

• Phím 1: Hướng dẫn trình tự cấp CCCD gắn chip.
• Phím 2: Hướng dẫn về lệ phí.
• Phím 3: Hướng dẫn về thời hạn cấp thẻ.
• Phím 4: Kiểm tra tình trạng cấp thẻ thực tế của cá nhân.

5. Tầm nhìn 2022: CCCD gắn chip thay thế sổ hộ khẩu và các giấy tờ cá nhân

Theo Quyết định 06/QĐ-TTg, mục tiêu trọng tâm trong năm 2022 là tích hợp các thông tin như Bảo hiểm y tế, Giấy phép lái xe, chứng chỉ hành nghề... vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Khi đó, người dân chỉ cần mang theo thẻ CCCD gắn chip hoặc sử dụng ứng dụng định danh điện tử VNeID là có thể thực hiện các giao dịch hành chính mà không cần mang theo nhiều loại giấy tờ bản giấy.

Đây là bước tiến lớn trong cải cách hành chính, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí cho cả người dân và cơ quan nhà nước, đồng thời đảm bảo tính chính xác và bảo mật thông tin cao nhất.

Tóm lại, năm 2022 là năm bản lề của việc chuyển đổi sang thẻ CCCD gắn chip. Việc nắm vững các quy định về lệ phí, mức phạt và các tiện ích đi kèm sẽ giúp công dân thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của mình, đồng thời tận dụng tối đa lợi ích từ công cuộc chuyển đổi số quốc gia.