Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) là một trong những đòn bẩy quan trọng để phát triển hạ tầng quốc gia. Tuy nhiên, đi kèm với cơ hội là những quy định khắt khe về tính minh bạch và trách nhiệm. Kể từ ngày 11/09/2025, khi Nghị định 243/2025/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, các chế tài đối với hành vi vi phạm trong lĩnh vực này sẽ được siết chặt hơn bao giờ hết.

Khung thời hạn cấm: Từ 6 tháng đến 5 năm tùy mức độ vi phạm

Tại Điều 74 Nghị định 243/2025/NĐ-CP, Chính phủ đã phân định rõ 03 mức độ cấm tham gia hoạt động đầu tư PPP dựa trên tính chất của hành vi vi phạm quy định tại Điều 10 Luật PPP:

• Cấm từ 06 tháng đến 01 năm: Áp dụng cho các vi phạm về chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp không đúng quy định (khoản 4) và vi phạm về bảo mật thông tin (khoản 5).
• Cấm từ 01 năm đến 03 năm: Dành cho các hành vi thông đồng (khoản 7), cản trở hoạt động đầu tư (khoản 8) hoặc gian lận trong hồ sơ (khoản 12).
• Cấm từ 03 năm đến 05 năm: Đây là mức phạt cao nhất, áp dụng cho các hành vi nghiêm trọng như đưa hối lộ (khoản 6), lợi dụng chức vụ quyền hạn (khoản 3), hoặc can thiệp trái pháp luật vào quá trình lựa chọn nhà đầu tư.

"Liên đới" hay "Cá biệt": Quy định khắt khe cho nhà đầu tư liên danh

Một điểm đáng lưu ý đối với các nhà đầu tư khi tham gia liên danh là trách nhiệm liên đới. Theo quy định mới, nếu một thành viên trong liên danh vi phạm các lỗi về chuyển nhượng vốn hoặc bảo mật thông tin, chỉ thành viên đó bị cấm. Tuy nhiên, đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng khác, tất cả các thành viên trong liên danh đều có thể bị "vạ lây" và nhận quyết định cấm tham gia hoạt động đầu tư PPP.

Thời hiệu áp dụng biện pháp cấm tham gia hoạt động đầu tư theo phương thức PPP là 10 năm tính từ ngày xảy ra hành vi vi phạm.

Quy trình ban hành quyết định cấm: Nhanh chóng và quyết liệt

Để đảm bảo tính răn đe, Nghị định 243/2025/NĐ-CP quy định các cơ quan có thẩm quyền (Bộ, cơ quan trung ương, UBND cấp tỉnh) phải ban hành quyết định cấm trong vòng 15 ngày kể từ khi nhận được tài liệu chứng minh vi phạm hoặc kết luận thanh tra, kiểm toán.

Quyết định cấm sẽ được công khai rộng rãi, bao gồm đầy đủ tên tổ chức, cá nhân vi phạm, nội dung sai phạm và phạm vi áp dụng. Điều này không chỉ loại bỏ các nhà đầu tư kém năng lực mà còn tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh cho những doanh nghiệp làm ăn chân chính.

Việc nắm vững các quy định tại Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư 2020 và các văn bản hướng dẫn là yêu cầu bắt buộc để các nhà đầu tư bảo vệ quyền lợi và uy tín của mình trên thị trường.