Ngày 02/02/2018 đánh dấu một cột mốc quan trọng trong tiến trình cải cách thủ tục hành chính tại Việt Nam khi Chính phủ chính thức ban hành Nghị định 15/2018/NĐ-CP. Văn bản này quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm 2010, thay thế hoàn toàn Nghị định 38/2012/NĐ-CP trước đây.

Quyền tự quyết và trách nhiệm của doanh nghiệp

Điểm mới đáng chú ý nhất tại Điều 4 Nghị định 15/2018/NĐ-CP chính là cơ chế tự công bố sản phẩm. Theo đó, các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm được quyền tự công bố đối với các nhóm sản phẩm sau:

• Thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn;
• Phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm;
• Dụng cụ chứa đựng thực phẩm, vật liệu bao gói tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm.

Cơ chế này giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí so với quy trình xin xác nhận công bố phù hợp quy định an toàn thực phẩm như trước đây. Tuy nhiên, đi kèm với quyền lợi là trách nhiệm nặng nề: Doanh nghiệp phải hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính an toàn của sản phẩm mà mình đã công bố.

Những trường hợp ngoại lệ bắt buộc phải đăng ký

Mặc dù nới lỏng quản lý đối với các sản phẩm thông thường, nhưng đối với những nhóm sản phẩm có tác động trực tiếp và sâu sắc đến sức khỏe người tiêu dùng, Điều 6 Nghị định 15/2018/NĐ-CP vẫn yêu cầu phải thực hiện đăng ký bản công bố sản phẩm tại cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền. Cụ thể bao gồm:

1. Thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt. 2. Sản phẩm dinh dưỡng dùng cho trẻ đến 36 tháng tuổi. 3. Phụ gia thực phẩm hỗn hợp có công dụng mới, phụ gia thực phẩm không thuộc trong Danh mục phụ gia được phép sử dụng trong thực phẩm hoặc không đúng đối tượng sử dụng do Bộ Y tế quy định.

Quy định khắt khe về sử dụng phụ gia thực phẩm

Về việc sử dụng phụ gia, Nghị định yêu cầu các cơ sở sản xuất phải tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiện để đảm bảo sức khỏe cộng đồng. Việc sử dụng phụ gia phải nằm trong danh mục cho phép, không vượt quá mức tối đa và phải có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Đây là những nội dung cốt lõi nhằm cụ thể hóa các nguyên tắc bảo đảm an toàn thực phẩm đã được nêu tại Luật An toàn thực phẩm 2010.

Việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm thông qua Nghị định 15/2018/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ tạo động lực mạnh mẽ cho ngành công nghiệp thực phẩm Việt Nam phát triển, đồng thời nâng cao ý thức tự giác và trách nhiệm của cộng đồng doanh nghiệp.