Trong nỗ lực đẩy mạnh cải cách hành chính và nâng cao tính chủ động cho địa phương, Chính phủ đã ban hành Nghị định 121/2025/NĐ-CP. Đây được xem là một "cuộc cách mạng" về phân cấp, phân quyền, thay đổi diện mạo quản lý nhà nước trong lĩnh vực tư pháp tại Việt Nam.

Sự chuyển dịch thẩm quyền mạnh mẽ về địa phương

Trước đây, phần lớn các thủ tục quan trọng như cấp chứng chỉ hành nghề luật sư, đấu giá viên hay bổ nhiệm công chứng viên đều tập trung tại Bộ Tư pháp. Tuy nhiên, kể từ ngày 01/7/2025, theo quy định tại Nghị định 121/2025/NĐ-CP, Chủ tịch UBND cấp tỉnh sẽ trực tiếp thực hiện các nhiệm vụ này.

Cụ thể, UBND cấp tỉnh được phân quyền trong 6 lĩnh vực trọng yếu bao gồm: Đấu giá tài sản, Trọng tài thương mại, Quản lý luật sư, Công chứng, Bồi thường Nhà nước và Nuôi con nuôi. Việc đưa thẩm quyền về gần dân, gần cơ sở không chỉ giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ mà còn tăng cường trách nhiệm giám sát của chính quyền địa phương.

Phân cấp sâu rộng trong 3 lĩnh vực bổ trợ tư pháp

Bên cạnh việc phân quyền, Nghị định 121/2025/NĐ-CP còn quy định chi tiết về phân cấp trong các lĩnh vực: Thừa phát lại, Trọng tài thương mại và Hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Đáng chú ý, Chủ tịch UBND cấp tỉnh sẽ có thẩm quyền bổ nhiệm, miễn nhiệm Thừa phát lại – một chức danh tư pháp đang ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong đời sống dân sự. Đồng thời, địa phương cũng chủ động hơn trong việc xây dựng mạng lưới tư vấn viên pháp luật để hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp tại địa bàn.

Theo Điều 41 Nghị định 121/2025/NĐ-CP, các quy định mới này sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2025 và dự kiến áp dụng đến hết ngày 01/3/2027, trừ các trường hợp được Quốc hội quyết định kéo dài.

Lưu ý về chuyển tiếp hồ sơ

Để đảm bảo quyền lợi cho các cá nhân, tổ chức, Chính phủ cũng quy định rõ về giai đoạn chuyển tiếp. Đối với các hồ sơ đề nghị thực hiện thủ tục hành chính đã nộp đến Bộ Tư pháp trước ngày 01/7/2025, việc giải quyết vẫn sẽ được thực hiện theo các quy định cũ. Người dân và doanh nghiệp cần lưu ý mốc thời gian này để nộp hồ sơ đúng cơ quan có thẩm quyền, tránh lãng phí thời gian và công sức.

Việc triển khai Nghị định 121/2025/NĐ-CP không chỉ là sự thay đổi về mặt thủ tục mà còn thể hiện tư duy quản lý hiện đại: "Việc gì địa phương làm tốt hơn thì giao cho địa phương". Đây chắc chắn sẽ là đòn bẩy quan trọng để thúc đẩy sự phát triển của các dịch vụ pháp lý và bổ trợ tư pháp trong thời gian tới.