Sáng ngày 23/6/2026, Văn phòng Chủ tịch nước đã tổ chức họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước về hai pháp lệnh vừa được Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XVI thông qua. Trong đó, Pháp lệnh số 01/2026/UBTVQH16 sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật số 01/2012/UBTVQH13 được đánh giá là một bước ngoặt lịch sử, mang tính đột phá mạnh mẽ trong công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật tại Việt Nam.

Chính thức công nhận giá trị pháp lý của văn bản hợp nhất

Một trong những điểm mới cốt lõi và được mong chờ nhất tại Pháp lệnh số 01/2026/UBTVQH16 chính là việc nâng tầm giá trị pháp lý của văn bản hợp nhất. Theo quy định mới, kể từ ngày 01/7/2026, văn bản hợp nhất sẽ được các cơ quan, tổ chức, cá nhân sử dụng làm căn cứ chính thức trong việc viện dẫn và áp dụng pháp luật.

Trước đây, theo quy định cũ tại Pháp lệnh số 01/2012/UBTVQH13, văn bản hợp nhất chỉ có giá trị tham khảo, không được dùng làm căn cứ chính thức để viện dẫn trong các văn bản tố tụng hay quyết định hành chính. Điều này gây ra không ít khó khăn, phiền hà cho người dân, doanh nghiệp và ngay cả các cán bộ, công chức khi phải đối chiếu thủ công giữa văn bản gốc và hàng loạt văn bản sửa đổi, bổ sung để đảm bảo tính chính xác.

Việc chính thức công nhận giá trị pháp lý của văn bản hợp nhất không chỉ giúp đơn giản hóa quy trình tra cứu mà còn giảm thiểu tối đa rủi ro pháp lý, tiết kiệm thời gian, công sức và chi phí tuân thủ pháp luật cho toàn xã hội.

Hội thảo lấy ý kiến hoàn thiện công tác hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật (ảnh minh họa)

Mở rộng phạm vi hợp nhất xuống cấp địa phương

Nhằm xây dựng một hệ thống pháp luật thống nhất, thông suốt và dễ tiếp cận từ Trung ương đến địa phương, Pháp lệnh số 01/2026/UBTVQH16 đã mở rộng mạnh mẽ phạm vi và đối tượng thực hiện hợp nhất văn bản:

• Về phạm vi: Mở rộng việc hợp nhất đối với cả các văn bản quy phạm pháp luật do chính quyền địa phương ban hành, bao gồm cấp tỉnh, cấp huyện và cấp xã. Trước đây, hoạt động này chỉ giới hạn đối với các văn bản do các cơ quan nhà nước ở Trung ương ban hành.
• Về đối tượng: Áp dụng hợp nhất đối với tất cả các văn bản quy phạm pháp luật khi có sự sửa đổi, bổ sung, đính chính, bãi bỏ một phần, hết hiệu lực một phần, tạm ngưng hiệu lực một phần hoặc công bố tiếp tục có hiệu lực một phần. Sự thay đổi này đảm bảo tính cập nhật liên tục và toàn diện của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.

Trình và đăng tải đồng thời dự thảo hợp nhất

Để khắc phục triệt để tình trạng chậm trễ trong việc ban hành văn bản hợp nhất như thời gian qua, Pháp lệnh số 01/2026/UBTVQH16 bổ sung quy định mang tính đột phá về quy trình lập pháp. Theo đó, dự thảo phần nội dung hợp nhất phải được xây dựng và trình đồng thời với dự thảo văn bản sửa đổi, bổ sung khi trình cơ quan có thẩm quyền xem xét thông qua.

Đồng thời, văn bản hợp nhất sau khi ký xác thực phải được đăng tải đồng thời với văn bản sửa đổi, bổ sung trên các phương tiện thông tin đại chúng và Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật. Quy định này giúp các cơ quan soạn thảo kịp thời phát hiện, điều chỉnh những điểm mâu thuẫn, chồng chéo ngay trong quá trình xây dựng chính sách, nâng cao chất lượng kỹ thuật lập pháp.

"Thông qua văn bản hợp nhất, người dân và doanh nghiệp có thể tiếp cận trực tiếp các quy định đang có hiệu lực, qua đó giảm đáng kể chi phí, thời gian và công sức trong quá trình tra cứu, áp dụng pháp luật." - Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh nhấn mạnh tại họp báo.

Khai thác miễn phí trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật

Bên cạnh việc nâng cao giá trị pháp lý, Pháp lệnh số 01/2026/UBTVQH16 tiếp tục khẳng định quyền tiếp cận thông tin pháp luật miễn phí của người dân và doanh nghiệp. Cụ thể, sửa đổi Điều 8 Pháp lệnh số 01/2012/UBTVQH13 về đăng tải văn bản hợp nhất như sau:

Người có thẩm quyền ký xác thực văn bản hợp nhất phải gửi văn bản hợp nhất ngay trong ngày ký xác thực đến cơ quan có trách nhiệm đăng tải để thực hiện đăng tải trên Công báo điện tử, Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật, đồng thời đăng tải trên cổng thông tin điện tử hoặc trang thông tin điện tử của các cơ quan, trừ trường hợp văn bản hợp nhất có nội dung bí mật nhà nước hoặc có quy định không được đăng tải công khai trên mạng, cụ thể:

• Văn bản hợp nhất do Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành và văn bản do Ủy ban Thường vụ Quốc hội liên tịch ban hành được đăng tải trên Cổng thông tin điện tử của Quốc hội;
• Văn bản hợp nhất do Chủ tịch nước, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành và văn bản do Chính phủ liên tịch ban hành được đăng tải trên Cổng thông tin điện tử của Chính phủ;
• Văn bản hợp nhất do các cơ quan, người có thẩm quyền khác ban hành hoặc liên tịch ban hành được đăng tải trên cổng thông tin điện tử hoặc trang thông tin điện tử của cơ quan thực hiện việc hợp nhất văn bản.

Tất cả các văn bản hợp nhất đăng tải trên các nền tảng nêu trên đều được khai thác hoàn toàn miễn phí.

Về thời hạn đăng tải, trong vòng 01 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản hợp nhất, cơ quan có trách nhiệm phải hoàn tất việc đăng tải trên Công báo điện tử và Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật. Trường hợp văn bản hợp nhất được ký xác thực cùng ngày có hiệu lực của văn bản sửa đổi, bổ sung thì phải được đăng tải ngay khi nhận được.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI)

Để đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, Pháp lệnh số 01/2026/UBTVQH16 cũng chú trọng bổ sung các quy định thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động hợp nhất văn bản. Việc tự động hóa một phần quy trình hợp nhất, liên thông dữ liệu giữa các cơ quan ban hành và hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia sẽ giúp rút ngắn thời gian xử lý, nâng cao độ chính xác tuyệt đối của văn bản hợp nhất.

Sự ra đời của Pháp lệnh số 01/2026/UBTVQH16 thể hiện rõ quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước trong việc lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, hướng tới một hệ thống pháp luật minh bạch, dễ tiếp cận, tạo bệ phóng vững chắc cho sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững.