Ngày 10/12/2025, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật số 136/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại và Luật Tố cáo. Đây được xem là một bước tiến mang tính lịch sử trong việc hiện đại hóa nền hành chính nước nhà, giúp người dân dễ dàng thực hiện quyền dân chủ trực tiếp thông qua các nền tảng công nghệ số hiện đại.

Tiếp công dân trực tuyến - Bước đột phá công nghệ số từ ngày 01/7/2026

Một trong những điểm mới mang tính đột phá nhất tại Điều 1 của luật mới là việc chính thức bổ sung hình thức tiếp công dân trực tuyến vào hệ thống pháp luật Việt Nam. Thay vì phải trực tiếp di chuyển đến trụ sở cơ quan nhà nước, người dân giờ đây có thể tương tác, phản ánh kiến nghị với cơ quan chức năng thông qua các nền tảng số an toàn.

Cụ thể, khoản 1 Điều 1 của Luật số 136/2025/QH15 đã bổ sung Điều 3a vào sau Điều 3 của Luật Tiếp công dân 2013 với nội dung trích dẫn nguyên văn như sau:

“Điều 3a. Hình thức tiếp công dân
1. Cơ quan, tổ chức, đơn vị tổ chức tiếp công dân theo các hình thức sau đây:
a) Tiếp công dân trực tiếp;
b) Tiếp công dân trực tuyến.
2. Chính phủ quy định việc tiếp công dân trực tuyến.”

Quy định mới này không chỉ giúp tiết kiệm tối đa thời gian, công sức và chi phí đi lại cho người dân – đặc biệt là những người sinh sống tại các vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo – mà còn đảm bảo tính minh bạch, khách quan nhờ khả năng lưu vết toàn bộ quá trình làm việc trên môi trường điện tử. Để triển khai đồng bộ, Chính phủ sẽ ban hành các quy định chi tiết về quy trình kỹ thuật, hạ tầng công nghệ nhằm bảo mật thông tin và bảo đảm giá trị pháp lý của các buổi tiếp dân trực tuyến này.

Siết chặt trách nhiệm của Chủ tịch xã trong việc "lắng nghe dân"

Bên cạnh việc ứng dụng công nghệ, Luật số 136/2025/QH15 cũng siết chặt trách nhiệm của người đứng đầu chính quyền cấp cơ sở. Theo sửa đổi tại khoản 7 Điều 1 của luật mới (sửa đổi, bổ sung Điều 15 Luật Tiếp công dân), Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã phải trực tiếp phụ trách công tác tiếp công dân tại địa bàn và thực hiện tiếp dân định kỳ ít nhất 02 ngày trong một tháng (thay vì quy định chung chung trước đây).

Sự điều chỉnh này nhằm đảm bảo mọi tâm tư, nguyện vọng, kiến nghị và phản ánh của người dân được lắng nghe, đối thoại và xử lý dứt điểm ngay từ cơ sở, hạn chế tối đa tình trạng khiếu kiện vượt cấp, kéo dài gây mất an ninh trật tự. Đồng thời, để đồng bộ hóa dữ liệu với Hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia, khi đến thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo, người dân cần xuất trình thẻ Căn cước, giấy chứng nhận căn cước hoặc số định danh cá nhân để cán bộ tiếp dân cập nhật thông tin chính xác lên hệ thống.

Cải cách mạnh mẽ quy trình khiếu nại: Bổ sung quy định tạm đình chỉ, đình chỉ

Về lĩnh vực khiếu nại, Luật số 136/2025/QH15 đã bổ sung một điều khoản cực kỳ quan trọng là Điều 11a vào sau Điều 11 của Luật Khiếu nại 2011. Quy định mới này phân định rõ ràng các trường hợp tạm đình chỉ và đình chỉ giải quyết khiếu nại:

• Tạm đình chỉ giải quyết khiếu nại: Được áp dụng khi xảy ra sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan khiến người khiếu nại không thể tiếp tục tham gia, hoặc khi cần chờ kết quả giải quyết từ cơ quan khác có liên quan trực tiếp đến nội dung vụ việc.
• Đình chỉ giải quyết khiếu nại: Được áp dụng khi người khiếu nại chủ động rút toàn bộ đơn khiếu nại; người khiếu nại là cá nhân đã chết mà quyền lợi không được thừa kế (hoặc tổ chức bị giải thể, phá sản mà không có người kế thừa); vụ việc không còn đối tượng giải quyết; hoặc vụ việc đã được Tòa án thụ lý, giải quyết bằng bản án có hiệu lực.

Sự bổ sung này giúp các cơ quan hành chính nhà nước chủ động, linh hoạt hơn trong việc xử lý hồ sơ, tránh lãng phí nguồn lực công vào các vụ việc không còn đối tượng hoặc không đủ điều kiện giải quyết.

Đẩy nhanh tiến độ giải quyết tố cáo phức tạp: Thủ tướng ủy quyền cho Tổng Thanh tra Chính phủ

Đối với công tác tố cáo, Luật số 136/2025/QH15 mang đến một cơ chế giải quyết linh hoạt và nhanh chóng hơn tại cấp Trung ương. Theo sửa đổi tại điểm d khoản 2 Điều 3 (bổ sung điểm c vào sau điểm b khoản 8 Điều 13 của Luật Tố cáo 2018), Thủ tướng Chính phủ được quyền ủy quyền cho Tổng Thanh tra Chính phủ trực tiếp thụ lý, xác minh, kết luận và thông báo kết luận nội dung tố cáo đối với một số vụ việc cụ thể phức tạp.

Cơ chế ủy quyền này giúp đẩy nhanh tiến độ giải quyết các vụ việc tố cáo nghiêm trọng, nhạy cảm, đồng thời tối ưu hóa quy trình phối hợp giữa Thanh tra Chính phủ và các cơ quan liên quan dưới sự chỉ đạo sát sao của Thủ tướng Chính phủ.

Lời khuyên pháp lý thiết thực cho người dân trước giờ G

Với việc Luật số 136/2025/QH15 chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2026 (theo Điều 4), người dân cần chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình:

1. Cập nhật thông tin định danh: Đảm bảo thẻ Căn cước hoặc tài khoản định danh điện tử (VNeID) đã được kích hoạt ở mức độ cao nhất để sẵn sàng thực hiện các thủ tục trực tuyến.
2. Tìm hiểu các cổng dịch vụ công: Làm quen với giao diện và quy trình gửi đơn thư, kiến nghị trực tuyến trên Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc cổng thông tin của địa phương.
3. Lưu trữ hồ sơ khoa học: Khi thực hiện khiếu nại, tố cáo trực tuyến, việc scan hoặc chụp ảnh rõ nét các tài liệu, chứng cứ đi kèm là bắt buộc để cơ quan chức năng có đủ căn cứ thụ lý nhanh chóng.

Sự thay đổi từ năm 2026 hứa hẹn sẽ tạo nên một môi trường pháp lý minh bạch, thuận tiện và bảo vệ tối đa quyền lợi chính đáng của mọi công dân Việt Nam.