Trong quá trình tham gia giao thông, không ít trường hợp người lái xe vi phạm luật và bị lực lượng Cảnh sát giao thông (CSGT) lập biên bản, đồng thời tạm giữ Giấy phép lái xe (GPLX) để bảo đảm việc nộp phạt. Câu hỏi đặt ra là: Trong thời gian chờ giải quyết vi phạm, người lái xe có được phép dùng biên bản đó để thay thế bằng lái khi tiếp tục lưu thông trên đường hay không? Bài viết dưới đây sẽ giải đáp chi tiết dựa trên các quy định pháp luật hiện hành tính đến đầu năm 2019.

Cảnh sát giao thông lập biên bản vi phạm hành chính đối với người tham gia giao thông (ảnh minh họa)

Quy định về việc tạm giữ giấy tờ xe của người vi phạm

Theo quy định tại khoản 2 Điều 78 Nghị định 46/2016/NĐ-CP, để bảo đảm thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính hoặc để xác minh tình tiết làm căn cứ ra quyết định xử phạt, người có thẩm quyền xử phạt có thể quyết định tạm giữ phương tiện, giấy tờ có liên quan đến người điều khiển và phương tiện vi phạm.

Các loại giấy tờ thường bị tạm giữ bao gồm: Giấy phép lái xe, Giấy đăng ký xe, Giấy chứng nhận kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường, Giấy chứng nhận bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới. Việc tạm giữ này là một biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử lý vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật.

"Để bảo đảm thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính hoặc để xác minh tình tiết làm căn cứ ra quyết định xử phạt, người có thẩm quyền xử phạt còn có thể quyết định tạm giữ phương tiện, giấy tờ có liên quan đến người điều khiển và phương tiện vi phạm một trong các hành vi vi phạm quy định tại Nghị định này theo quy định tại Khoản 6, Khoản 8 Điều 125 của Luật Xử lý vi phạm hành chính."

Biên bản xử phạt có giá trị thay thế bằng lái xe trong bao lâu?

Căn cứ vào khoản 6 Điều 125 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012, khi giấy tờ bị tạm giữ, người có thẩm quyền lập biên bản phải ghi rõ việc tạm giữ giấy tờ đó vào biên bản vi phạm hành chính.

Giá trị pháp lý của biên bản này được hiểu như sau:

• Trong thời hạn hẹn giải quyết: Biên bản vi phạm hành chính có giá trị thay thế các giấy tờ bị tạm giữ (bao gồm cả Giấy phép lái xe) khi người vi phạm điều khiển phương tiện tham gia giao thông. Điều này giúp người dân vẫn có thể đi lại hợp pháp trong khi chờ thực hiện nghĩa vụ nộp phạt.
• Quá thời hạn hẹn giải quyết: Nếu quá ngày hẹn ghi trong biên bản mà người vi phạm chưa đến cơ quan có thẩm quyền để giải quyết nhưng vẫn tiếp tục điều khiển phương tiện, thì biên bản đó không còn giá trị thay thế. Lúc này, nếu bị kiểm tra, người lái xe sẽ bị xử phạt như lỗi không có giấy tờ.

Giấy phép lái xe và biên bản vi phạm hành chính (ảnh minh họa)

Phân biệt giữa Tạm giữ giấy tờ và Tước quyền sử dụng Giấy phép lái xe

Người tham gia giao thông cần đặc biệt lưu ý để không nhầm lẫn giữa hai khái niệm này:

1. Tạm giữ giấy tờ: Là biện pháp ngăn chặn để đảm bảo việc nộp phạt. Trong thời gian này, bạn vẫn được phép lái xe (sử dụng biên bản thay thế trong hạn định).
2. Tước quyền sử dụng Giấy phép lái xe: Là một hình thức xử phạt bổ sung đối với các lỗi vi phạm nghiêm trọng. Khi bị tước bằng lái (có thời hạn từ 01 đến 24 tháng tùy lỗi), người vi phạm tuyệt đối không được phép điều khiển phương tiện ghi trong bằng lái đó. Nếu vẫn lái xe, bạn sẽ bị phạt lỗi không có Giấy phép lái xe và có thể bị tạm giữ phương tiện.

Mức phạt hành vi không có Giấy phép lái xe năm 2019

Nếu biên bản đã quá hạn hoặc bạn thực sự không có bằng lái, mức phạt theo Nghị định 46/2016/NĐ-CP là rất nặng, cụ thể:

Đối với xe mô tô, xe máy:

• Điều khiển xe dưới 175cm3 mà không có GPLX: Phạt tiền từ 800.000 đồng đến 1.200.000 đồng (điểm a khoản 5 Điều 21).
• Điều khiển xe từ 175cm3 trở lên mà không có GPLX: Phạt tiền từ 4.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng (điểm b khoản 7 Điều 21).

Đối với các loại giấy tờ khác:

• Không có Giấy đăng ký xe: Phạt từ 300.000 đồng đến 400.000 đồng (điểm a khoản 1 Điều 19).
• Không có hoặc không mang theo Giấy chứng nhận bảo hiểm trách nhiệm dân sự: Phạt từ 80.000 đồng đến 120.000 đồng (điểm a khoản 2 Điều 21).

Lời khuyên pháp lý: Khi bị tạm giữ giấy tờ, người dân nên chủ động sắp xếp thời gian đến cơ quan chức năng để giải quyết vi phạm đúng hạn ghi trên biên bản. Việc này không chỉ giúp bạn tránh bị xử phạt thêm lỗi "không có giấy tờ" mà còn đảm bảo quyền lợi hợp pháp khi tham gia giao thông.