Hệ thống an sinh xã hội tại Việt Nam đang bước vào một giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ với mục tiêu lấy người dân làm trung tâm. Một trong những bước đi quan trọng nhất chính là việc kiện toàn bộ máy Bảo hiểm xã hội (BHXH) tại địa phương. Kể từ ngày 30/9/2025, Quyết định 2989/QĐ-BHXH sẽ chính thức có hiệu lực, định hình lại toàn bộ diện mạo và phương thức hoạt động của BHXH cơ sở.

Vị trí chiến lược của BHXH cơ sở trong hệ thống an sinh

Theo quy định mới, BHXH cơ sở không còn đơn thuần là một điểm tiếp nhận hồ sơ mà được xác định là đơn vị trực thuộc BHXH cấp tỉnh, đặt tại địa bàn cấp xã. Đây là cánh tay nối dài giúp Giám đốc BHXH tỉnh tổ chức thực hiện các chính sách về BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT) và bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) một cách sâu sát nhất.

Điểm đáng chú ý là BHXH cơ sở có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng. Tuy nhiên, để tinh gọn bộ máy, đơn vị này sẽ không tổ chức các phòng ban bên trong mà vận hành trực tiếp dưới sự điều hành của Giám đốc BHXH cơ sở. Điều này giúp cắt giảm các thủ tục trung gian, đẩy nhanh tốc độ giải quyết quyền lợi cho người dân.

Người dân thực hiện các giao dịch điện tử về bảo hiểm xã hội (ảnh minh họa)

Nhiệm vụ và quyền hạn: Tập trung vào trải nghiệm người dân

Tại Điều 2 Quyết định 2989/QĐ-BHXH, danh mục nhiệm vụ của BHXH cơ sở đã được chi tiết hóa với 7 nhóm trọng tâm. Trong đó, công tác số hóa và cải cách hành chính được đặt lên hàng đầu.

• Quản lý và phát triển đối tượng: BHXH cơ sở chịu trách nhiệm trực tiếp trong việc cấp sổ BHXH, thẻ BHYT và cập nhật thông tin người tham gia trên địa bàn.
• Giải quyết chế độ "một cửa": Việc tiếp nhận và chi trả các chế độ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hay hưu trí sẽ được thực hiện theo cơ chế liên thông, giúp người dân không phải đi lại nhiều nơi.
• Giám sát y tế: Đơn vị này cũng có quyền ký hợp đồng và giám định chi phí khám chữa bệnh BHYT tại các trạm y tế xã, đảm bảo quyền lợi tối đa cho bệnh nhân và phòng chống trục lợi quỹ.

"BHXH cơ sở có quyền khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ lợi ích công cộng và kiến nghị khởi tố khi phát hiện các dấu hiệu tội phạm trong lĩnh vực bảo hiểm, đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật."

Cơ cấu tổ chức tinh gọn, hiệu quả

Về mặt nhân sự, BHXH cơ sở sẽ do một Giám đốc điều hành và có một số Phó Giám đốc giúp việc. Giám đốc BHXH cơ sở chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật và Giám đốc BHXH tỉnh về mọi hoạt động trên địa bàn. Mô hình này đảm bảo sự thống nhất trong chỉ đạo nhưng vẫn linh hoạt trong thực thi tại từng địa phương cụ thể.

Việc triển khai Quyết định 2989/QĐ-BHXH thay thế cho các quy định cũ trước đây là một bước tiến lớn trong lộ trình hiện đại hóa ngành Bảo hiểm. Người dân từ nay có thể yên tâm hơn khi mọi vướng mắc về chính sách đều có thể được giải quyết ngay tại nơi mình sinh sống với sự hỗ trợ chuyên nghiệp và tận tâm nhất.