Trong bối cảnh thực tiễn xét xử các vụ án hôn nhân gia đình ngày càng phức tạp, việc cập nhật các hướng dẫn pháp lý là vô cùng cấp thiết. Hiện nay, các cơ quan chức năng đang thảo luận về dự thảo Nghị quyết hướng dẫn Luật Hôn nhân và gia đình 2014 và Bộ luật tố tụng dân sự 2015 với 3 điểm mới đột phá, hứa hẹn sẽ tháo gỡ nhiều nút thắt trong việc giải quyết tranh chấp ly hôn.

1. Làm rõ căn cứ ly hôn: Bổ sung chi tiết về bạo lực tinh thần

Một trong những điểm nhấn của dự thảo là việc cụ thể hóa các hành vi bạo lực gia đình và tình trạng hôn nhân trầm trọng. Thay vì những quy định chung chung, dự thảo đã phân tách rõ rệt giữa bạo lực vật chất và bạo lực tinh thần.

• Bạo lực vật chất: Các hành vi đánh đập, ngược đãi gây thương tổn sức khỏe.
• Bạo lực tinh thần: Hành vi lăng mạ, sỉ nhục, xâm phạm danh dự khiến đối phương đau khổ về tâm lý.

Đặc biệt, dự thảo nhấn mạnh mục đích hôn nhân không đạt được khi vợ chồng không còn tình nghĩa, không bình đẳng hoặc bỏ mặc nhau. Đây là căn cứ quan trọng để Tòa án xem xét cho ly hôn đơn phương theo quy định tại Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình 2014.

2. Lấy ý kiến con trên 7 tuổi: Thủ tục nhân văn và khéo léo

Việc lấy ý kiến của trẻ từ đủ 07 tuổi trở lên khi cha mẹ ly hôn luôn là vấn đề nhạy cảm. Dự thảo Nghị quyết đã đưa ra những hướng dẫn mang tính bảo vệ trẻ em tối đa.

Theo đó, việc lấy ý kiến phải đảm bảo sự thân thiện, thực hiện tại phòng họp riêng và tuyệt đối không có mặt cha mẹ để tránh gây áp lực tâm lý cho trẻ. Dự thảo cũng khẳng định rõ: "Việc không lấy được ý kiến của các con không phải là căn cứ để đình chỉ giải quyết vụ án". Điều này giúp quy trình tố tụng diễn ra thông suốt nhưng vẫn đảm bảo quyền được bày tỏ nguyện vọng của trẻ theo khoản 2 Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình 2014.

3. Đề xuất mức cấp dưỡng tối thiểu: Chấm dứt tình trạng trốn tránh nghĩa vụ

Vấn đề cấp dưỡng sau ly hôn thường xuyên xảy ra tranh chấp do quy định hiện hành còn khá cảm tính. Để bảo vệ quyền lợi của người trực tiếp nuôi con, dự thảo đề xuất mức cấp dưỡng cụ thể khi các bên không thỏa thuận được:

Mức cấp dưỡng ít nhất bằng 2/3 mức lương cơ sở hoặc không thấp hơn 30% thu nhập bình quân 06 tháng liền kề của người có nghĩa vụ cấp dưỡng.

Quy định này nếu được thông qua sẽ là công cụ pháp lý mạnh mẽ để đảm bảo điều kiện phát triển tốt nhất cho trẻ em sau khi gia đình tan vỡ, phù hợp với tinh thần của Điều 116 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 về mức cấp dưỡng.

Những đề xuất trên không chỉ nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật mà còn thể hiện cái nhìn nhân văn, sát thực tế của các cơ quan tư pháp đối với quan hệ hôn nhân trong xã hội hiện đại.