Trong nỗ lực hiện đại hóa hạ tầng giao thông và giảm thiểu ùn tắc tại các cửa ngõ, Bộ Giao thông Vận tải đã ban hành Thông tư 45/2021/TT-BGTVT quy định về hoạt động trạm thu phí đường bộ. Văn bản này chính thức có hiệu lực từ ngày 31/3/2022, thay thế hoàn toàn cho Thông tư 15/2020/TT-BGTVT trước đó.

Điểm đáng chú ý nhất của quy định mới là việc làm rõ các hình thức và phương thức thu tiền dịch vụ sử dụng đường bộ, tạo hành lang pháp lý vững chắc cho việc triển khai rộng rãi hệ thống thu phí không dừng trên toàn quốc.

Phân biệt rõ hai hình thức thu phí: Điện tử không dừng (ETC) và Một dừng (MTC)

Theo quy định tại Thông tư 45/2021/TT-BGTVT, việc thu tiền dịch vụ sử dụng đường bộ hiện nay được triển khai qua hai hình thức chính:

• Hình thức điện tử không dừng (ETC): Đây là bước tiến công nghệ quan trọng. Phương tiện tham gia giao thông không cần dừng lại để trả tiền mặt. Hệ thống sẽ tự động nhận diện thẻ định danh dán trên xe và trừ tiền từ tài khoản giao thông. Điều này giúp tiết kiệm thời gian, giảm tiêu hao nhiên liệu và ô nhiễm môi trường.
• Hình thức một dừng (MTC): Đây là hình thức truyền thống hơn, yêu cầu phương tiện phải dừng lại một lần tại cửa kiểm soát để thực hiện giao dịch trả tiền (có thể bằng tiền mặt hoặc các phương thức thanh toán khác).

Phương thức thu phí "Mở" và "Kín": Áp dụng khi nào?

Bên cạnh hình thức thu, Thông tư 45/2021/TT-BGTVT cũng quy định chi tiết về hai phương thức thu phí:

1. Phương thức mở

Chủ phương tiện trả một mức tiền cố định tại trạm thu phí. Mức phí này không phụ thuộc vào quãng đường thực tế xe đã đi trên đoạn đường đó mà chỉ căn cứ vào loại phương tiện (xe con, xe tải, xe khách...). Phương thức này thường áp dụng cho các quốc lộ hoặc đoạn đường ngắn.

2. Phương thức kín

Đây là phương thức công bằng và minh bạch hơn, thường được áp dụng cho các tuyến đường cao tốc. Mức phí được tính toán dựa trên quãng đường thực tế phương tiện đã di chuyển (điểm vào và điểm ra) kết hợp với loại phương tiện. Quy định mới nhấn mạnh:

"Các đoạn tuyến cao tốc; các đoạn tuyến cao tốc nối tiếp nhau; các tuyến cao tốc; các tuyến cao tốc liên kết với nhau được tổ chức thu thành một hệ thống thu thực hiện theo phương thức kín."

Bố trí làn thu phí hỗn hợp tại các trạm

Để đảm bảo quyền lợi cho mọi đối tượng người dân trong giai đoạn chuyển đổi, các trạm thu phí vẫn được phép bố trí làn thu phí hỗn hợp. Đây là làn đường áp dụng song song cả hình thức điện tử không dừng và hình thức một dừng.

Việc bố trí các làn này phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định tại khoản 3 Điều 5 Quyết định 19/2020/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Điều này giúp các tài xế chưa kịp dán thẻ ETC vẫn có thể lưu thông qua trạm mà không gặp trở ngại quá lớn, đồng thời khuyến khích họ sớm chuyển sang hình thức không dừng để hưởng lợi ích lâu dài.

Lời khuyên cho chủ phương tiện từ năm 2022

Với việc Thông tư 45/2021/TT-BGTVT đi vào đời sống, xu hướng thu phí không dừng là tất yếu. Các bác tài nên chủ động dán thẻ định danh (e-Tag hoặc ePass) và nạp tiền vào tài khoản giao thông để tránh việc phải xếp hàng chờ đợi tại các làn thu phí thủ công.

Ngoài ra, việc nắm rõ phương thức thu "kín" trên cao tốc sẽ giúp chủ xe tính toán được chi phí hành trình một cách chính xác nhất. Mọi quyết định về hình thức và phương thức thu phí tại từng dự án cụ thể đều phải được cấp có thẩm quyền phê duyệt trong Báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc Đề án khai thác tài sản hạ tầng.

Nếu có bất kỳ vướng mắc nào về quy định mới hoặc cần hỗ trợ pháp lý về giao thông đường bộ, quý độc giả có thể liên hệ các cơ quan chức năng hoặc đơn vị tư vấn chuyên nghiệp để được giải đáp kịp thời.