Từ ngày 01/7/2025, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 chính thức có hiệu lực, mang theo những thay đổi mang tính bước ngoặt trong cách tính tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc. Việc nắm vững các quy định này không chỉ giúp người lao động đảm bảo quyền lợi an sinh mà còn giúp doanh nghiệp chủ động trong kế hoạch tài chính.

Căn cứ pháp lý mới về tiền lương đóng BHXH

Theo quy định tại Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc được phân định rõ ràng giữa khu vực công và khu vực tư nhân, nhằm đảm bảo tính công bằng và sát thực tế thu nhập.

"Tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc là tiền lương tháng, bao gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác được thỏa thuận trả thường xuyên, ổn định trong mỗi kỳ trả lương."

Phân loại tiền lương đóng BHXH cho từng nhóm đối tượng

1. Đối với khu vực thực hiện chế độ tiền lương do Nhà nước quy định

Với nhóm đối tượng này, tiền lương đóng BHXH vẫn duy trì tính ổn định dựa trên hệ thống thang bảng lương công chức, viên chức. Cụ thể bao gồm: Tiền lương tháng theo chức vụ, chức danh, ngạch, bậc, cấp bậc quân hàm; các khoản phụ cấp chức vụ, phụ cấp thâm niên vượt khung, phụ cấp thâm niên nghề và hệ số chênh lệch bảo lưu lương (nếu có).

2. Đối với khu vực doanh nghiệp (do người sử dụng lao động quyết định)

Đây là nhóm có sự thay đổi linh hoạt nhất. Tiền lương đóng BHXH bao gồm mức lương theo công việc, phụ cấp lương và đặc biệt là các khoản bổ sung khác được thỏa thuận trả thường xuyên, ổn định. Điều này nhằm hạn chế tình trạng doanh nghiệp "lách luật" bằng cách chia nhỏ thu nhập thành các khoản trợ cấp không đóng bảo hiểm.

Sự xuất hiện của 'Mức tham chiếu' - Điểm mới thay thế lương cơ sở

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của Luật Bảo hiểm xã hội 2024 là việc sử dụng khái niệm "Mức tham chiếu" thay cho "Lương cơ sở".

• Khi chưa bãi bỏ mức lương cơ sở, mức tham chiếu bằng mức lương cơ sở.
• Khi mức lương cơ sở bị bãi bỏ, mức tham chiếu sẽ không thấp hơn mức lương cơ sở tại thời điểm đó và được điều chỉnh theo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và tăng trưởng kinh tế.

Đối với các đối tượng như hạ sĩ quan, chiến sĩ nghĩa vụ, dân quân thường trực hay người hoạt động không chuyên trách cấp xã, tiền lương đóng BHXH sẽ do Chính phủ quy định, nhưng thấp nhất bằng mức tham chiếu và cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu.

Lời khuyên cho người lao động

Người lao động cần chủ động kiểm tra hợp đồng lao động và bảng lương hàng tháng để đảm bảo các khoản thu nhập "thường xuyên, ổn định" đã được doanh nghiệp kê khai đóng BHXH đầy đủ. Việc đóng BHXH trên nền tiền lương thực tế không chỉ giúp tăng mức hưởng các chế độ ngắn hạn (ốm đau, thai sản) mà còn đảm bảo một mức lương hưu xứng đáng trong tương lai.