Dựa trên nguyên tắc xác định thuốc lá là hàng hóa hạn chế kinh doanh, không khuyến khích tiêu dùng và cần có sự kiểm soát chặt chẽ của Nhà nước, ngày 19/12/2013, Bộ trưởng Bộ Công Thương đã ký ban hành Quyết định 9726/QĐ-BCT phê duyệt Quy hoạch mạng lưới mua bán sản phẩm thuốc lá giai đoạn đến năm 2020, có xét đến năm 2025.

Tiêu chuẩn khắt khe cho điểm bán lẻ thuốc lá

Theo quy hoạch mới này, mạng lưới thương nhân bán lẻ, bán buôn và phân phối sản phẩm thuốc lá trên toàn quốc sẽ được sắp xếp lại dựa trên các tiêu chí cụ thể về mật độ dân cư và diện tích kinh doanh. Đây là bước đi cụ thể hóa các quy định tại Nghị định 67/2013/NĐ-CP và Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá 2012.

Cụ thể, đối với thương nhân bán lẻ sản phẩm thuốc lá trên địa bàn huyện, việc cấp phép sẽ dựa trên nguyên tắc không quá 01 thương nhân trên 300 dân. Điều này nhằm hạn chế sự phổ biến quá mức của các điểm bán lẻ tại khu dân cư. Bên cạnh đó, các điểm kinh doanh phải đáp ứng yêu cầu về diện tích:

• Điểm chuyên kinh doanh thuốc lá: Phải có diện tích tối thiểu từ 3m2 trở lên.
• Điểm kinh doanh tổng hợp: Phải dành diện tích tối thiểu cho việc trưng bày và kinh doanh thuốc lá từ 0,5m2 trở lên.
• Tất cả các điểm bán phải có địa điểm cố định và địa chỉ rõ ràng.

Điều kiện đối với thương nhân bán buôn và phân phối

Không chỉ siết chặt bán lẻ, quy hoạch cũng đưa ra các rào cản kỹ thuật và tài chính đối với hệ thống bán buôn và phân phối. Thương nhân bán buôn sản phẩm thuốc lá trên địa bàn tỉnh được xác định theo tỷ lệ không quá 01 thương nhân trên 50.000 dân.

Để được cấp phép bán buôn, thương nhân cần đáp ứng các điều kiện:

• Có kho hàng và phương tiện vận tải đáp ứng yêu cầu bảo quản chất lượng sản phẩm theo quy định.
• Có xác nhận của ngân hàng về số dư tối thiểu 01 tỷ đồng để đảm bảo hoạt động cho toàn bộ hệ thống phân phối.
• Phải có mạng lưới tối thiểu 02 thương nhân bán lẻ sản phẩm thuốc lá tại nơi đặt trụ sở chính.

Tương tự, đối với thương nhân kinh doanh phân phối sản phẩm thuốc lá trên địa bàn từ 02 tỉnh trở lên, mật độ được quy định không quá 01 thương nhân trên 250.000 dân. Các đơn vị này phải có giấy xác nhận của ngân hàng tối thiểu 02 tỷ đồng và phải có hệ thống phân phối tại ít nhất 02 tỉnh (mỗi tỉnh có tối thiểu 02 thương nhân bán buôn).

Mục tiêu kiểm soát và giảm thiểu tác hại

Việc ban hành Quyết định 9726/QĐ-BCT thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc thực hiện lộ trình giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá. Bằng cách giới hạn số lượng thương nhân và chuẩn hóa các điểm bán, Nhà nước có thể quản lý tốt hơn nguồn gốc hàng hóa, ngăn chặn thuốc lá lậu và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Quyết định này chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký (19/12/2013). Các thương nhân đang kinh doanh cần đối chiếu với quy hoạch mới để thực hiện các thủ tục điều chỉnh hoặc gia hạn giấy phép theo đúng quy định của pháp luật hiện hành.