Việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã theo Nghị quyết 35/2023/UBTVQH15 kéo theo nhu cầu cấp thiết về việc tổ chức lại các đơn vị sự nghiệp công lập (ĐVSNCL). Mới đây, Ban Chỉ đạo Trung ương đã ban hành Công văn số 68/CV-BCĐ ngày 28/5/2025, đưa ra những định hướng cụ thể nhằm ổn định hoạt động và nâng cao chất lượng dịch vụ công tại địa phương.

1. Lĩnh vực Giáo dục và Y tế: Ưu tiên sự ổn định

Đây là hai lĩnh vực tác động trực tiếp đến đời sống thiết yếu của người dân. Do đó, định hướng chung là giữ ổn định hệ thống hiện có, chỉ thực hiện sắp xếp khi thực sự cần thiết và không làm ảnh hưởng đến hoạt động phục vụ nhu cầu của nhân dân.

Đối với giáo dục:

Trước mắt, các địa phương cần duy trì mạng lưới trường lớp để đảm bảo quyền lợi học tập của học sinh. Điểm mới đáng chú ý là việc giao cấp xã quản lý trực tiếp các cơ sở giáo dục từ mầm non đến trung học cơ sở, bao gồm cả các trường dân tộc nội trú cấp huyện hiện nay.

Đối với y tế:

Mô hình quản lý y tế cơ sở sẽ có sự dịch chuyển mạnh mẽ:

• Trung tâm Y tế cấp huyện: Sẽ được chuyển về Sở Y tế quản lý. Mục tiêu là tổ chức cung ứng dịch vụ theo khu vực liên xã, phường, tránh sự phân mảnh và nâng cao năng lực chuyên môn.
• Trạm Y tế xã: Tại các xã mới thành lập sau sáp nhập, có thể sáp nhập các trạm cũ để hình thành 01 Trạm Y tế duy nhất. Tuy nhiên, các điểm y tế tại các xã cũ vẫn được duy trì để phục vụ người dân kịp thời.

2. Thu gọn đầu mối các đơn vị dịch vụ nông nghiệp và kinh tế

Các Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp, đơn vị về môi trường, khoa học – công nghệ sẽ được nghiên cứu để thu gọn đầu mối. Thay vì dàn trải ở cấp huyện, các đơn vị này có xu hướng được chuyển giao về cấp tỉnh quản lý để tập trung nguồn lực và chuyên môn hóa sâu hơn, phù hợp với đặc điểm địa phương.

3. Quản lý đất đai, chợ và bến xe: Yêu cầu tự chủ tài chính

Đối với các ĐVSNCL hoạt động trong lĩnh vực phát triển đất đai, quản lý chợ, bến xe... địa phương sẽ căn cứ vào năng lực tài chính và nhu cầu thực tế để quyết định thành lập ở cấp tỉnh hoặc cấp xã.

"Điều kiện bắt buộc đối với các đơn vị này là phải tự bảo đảm chi thường xuyên. Chức năng chính là cung ứng dịch vụ công trong quản lý quỹ đất, bồi thường giải phóng mặt bằng và vận hành hạ tầng kỹ thuật."

4. Sắp xếp các đơn vị văn hóa, truyền thông

Lộ trình tổ chức lại các cơ quan truyền thông và văn hóa cấp huyện cũng được xác định rõ:

• Đài Truyền thanh – Truyền hình: Sẽ tổ chức lại thành đơn vị trực thuộc Đài Phát thanh – Truyền hình tỉnh hoặc phát triển theo mô hình cơ quan truyền thông đa phương tiện.
• Trung tâm Văn hóa, Thể thao: Chuyển giao về cấp xã quản lý (ưu tiên xã nơi đặt trụ sở chính) để cung cấp dịch vụ văn hóa cơ bản cho cư dân địa phương và khu vực lân cận.

Đặc biệt, đối với các đơn vị hành chính cấp xã mới thành lập, định hướng là chỉ thành lập 01 đơn vị sự nghiệp công lập duy nhất để cung ứng toàn bộ các dịch vụ công cơ bản, nhằm tối ưu hóa bộ máy và giảm đầu mối quản lý.

Việc thực hiện đúng định hướng tại Công văn 68/CV-BCĐ không chỉ giúp tinh gọn bộ máy theo tinh thần Nghị quyết 35/2023/UBTVQH15 mà còn đảm bảo các dịch vụ công thiết yếu như y tế, giáo dục không bị gián đoạn, phục vụ tốt nhất nhu cầu của nhân dân.