Trong hệ thống tiền lương hiện hành, phụ cấp thâm niên đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo thu nhập và khuyến khích sự gắn bó của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Tuy nhiên, bối cảnh pháp lý cuối năm 2019 đang chứng kiến những chuyển dịch lớn khi các quy định mới chuẩn bị có hiệu lực vào năm 2020 và 2021.

Phụ cấp thâm niên là gì và cách tính hiện hành như thế nào?

Mặc dù không có một định nghĩa mang tính học thuật duy nhất, nhưng dựa trên tinh thần của Nghị định 204/2004/NĐ-CP, phụ cấp thâm niên được hiểu là khoản đãi ngộ dành cho những người có thời gian công tác lâu năm trong một số ngành nghề đặc thù.

Theo quy định tại Điều 7 Nghị định 204/2004/NĐ-CP và hướng dẫn tại Thông tư liên tịch 68/2011/TTLT-BGDĐT-BNV-BTC-BLĐTBXH, các đối tượng được hưởng bao gồm:

• Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, hạ sĩ quan hưởng lương trong lực lượng vũ trang.
• Người làm công tác cơ yếu.
• Cán bộ, công chức các ngành: Hải quan, Tòa án, Kiểm sát, Kiểm toán, Thanh tra, Thi hành án dân sự, Kiểm lâm.
• Nhà giáo đang trực tiếp giảng dạy tại các cơ sở giáo dục công lập.

Công thức tính phụ cấp thâm niên:

Sau 5 năm (đủ 60 tháng) làm việc liên tục trong ngành, đối tượng được hưởng mức phụ cấp bằng 5% mức lương hiện hưởng cộng phụ cấp chức vụ lãnh đạo và phụ cấp thâm niên vượt khung (nếu có). Từ năm thứ 6 trở đi, mỗi năm công tác được tính thêm 1%.

Thay đổi 1: Giáo viên chính thức không còn phụ cấp thâm niên từ 01/7/2020

Đây là thông tin gây xôn xao nhất trong cộng đồng giáo viên thời gian qua. Theo quy định tại Luật Giáo dục 2019 (có hiệu lực từ ngày 01/7/2020), chế độ tiền lương của nhà giáo đã có sự thay đổi căn bản.

Cụ thể, tại Điều 76 Luật Giáo dục 2019 quy định về tiền lương như sau: "Nhà giáo được xếp lương phù hợp với vị trí việc làm và lao động nghề nghiệp; được ưu tiên hưởng phụ cấp đặc thù nghề theo quy định của Chính phủ". So với Luật Giáo dục cũ, cụm từ "phụ cấp thâm niên" đã hoàn toàn bị loại bỏ.

Việc bãi bỏ này nằm trong lộ trình cải cách tiền lương chung, nhằm đưa thu nhập của giáo viên về đúng giá trị vị trí việc làm, thay vì dựa trên số năm công tác. Tuy nhiên, Chính phủ cũng đang nghiên cứu các phương án để đảm bảo tổng thu nhập của giáo viên không bị giảm sút đột ngột khi quy định này có hiệu lực.

Thay đổi 2: Lộ trình bãi bỏ phụ cấp thâm niên cho đa số công chức từ 2021

Không chỉ riêng ngành giáo dục, toàn bộ hệ thống chính trị đang hướng tới một cuộc cải cách tiền lương triệt để theo tinh thần của Nghị quyết 27-NQ/TW năm 2018 của Ban Chấp hành Trung ương.

Theo lộ trình đề ra, từ năm 2021, cấu trúc tiền lương mới sẽ được áp dụng, bãi bỏ mức lương cơ sở và hệ số lương hiện nay. Thay vào đó là 5 bảng lương mới tính theo số tiền cụ thể. Đáng chú ý, Nghị quyết 27 nêu rõ việc bãi bỏ phụ cấp thâm niên nghề đối với hầu hết các đối tượng cán bộ, công chức, viên chức.

Chỉ còn 03 lực lượng được giữ lại phụ cấp thâm niên:

• Quân đội nhân dân.
• Công an nhân dân.
• Cơ yếu.

Việc giữ lại phụ cấp thâm niên cho 3 lực lượng này nhằm đảm bảo tính đặc thù của lực lượng vũ trang và bảo vệ an ninh quốc gia. Đối với các ngành khác như Hải quan, Tòa án, Kiểm sát... khoản phụ cấp này sẽ được gộp vào bảng lương theo vị trí việc làm hoặc các khoản phụ cấp khác phù hợp hơn.

Góc nhìn pháp lý và lời khuyên cho cán bộ, công chức

Việc thay đổi chính sách phụ cấp thâm niên là một phần tất yếu của quá trình hiện đại hóa nền công vụ. Mặc dù trước mắt có thể gây ra những lo ngại về việc giảm thu nhập, nhưng về lâu dài, đây là cơ hội để những người có năng lực, đóng góp thực tế được hưởng mức lương xứng đáng hơn thông qua hệ thống vị trí việc làm.

Cán bộ, công chức, viên chức cần chủ động cập nhật các văn bản hướng dẫn thi hành từ Chính phủ và các Bộ ngành trong thời gian tới để nắm bắt chính xác mức lương mới của mình. Đồng thời, việc nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ sẽ là chìa khóa quan trọng nhất để đảm bảo vị thế và thu nhập trong bảng lương mới từ năm 2021.

Lưu ý: Bài viết được thực hiện dựa trên các quy định pháp luật tính đến tháng 11/2019. Các thay đổi sau thời điểm này sẽ được chúng tôi cập nhật liên tục.